Evlilik birliği içerisinde edinilen mallar kadar, bu malların edinilmesi veya ailenin geçimi için üstlenilen borçların boşanma sürecindeki akıbeti, boşanma ile birlikte gündeme gelen mal rejiminin tasfiyesi davasının en temel uyuşmazlık konularından biridir. Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde borçlar, kural olarak “artık değer” hesabında bir indirim kalemi olarak değerlendirilmektedir. İlgili kanun uyarınca artık değer de, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır.
Evlilik Birliği İçinde Alınan Her Borç Ortak Borç mudur?
Evlilik içinde alınan her borç otomatik olarak ortak borç sayılmaz. Borcun niteliği, kimin adına alındığı ve kullanım amacı gibi kriterler tasfiyede belirleyici olmaktadır.
Borcun Amacı ve Kullanımı: Ailenin ortak ihtiyaçları örneğin kira, mutfak masrafı, çocukların eğitimi için yapılan harcamalar mal rejimi tasfiyesine konu edilmez. Öyle ki müşterek hayatın olağan akışına göre ödenen kredi kartı borçlarının mal rejiminin tasfiyesi kapsamında değerlendirilemeyeceği Yargıtay tarafından da hüküm altına alınmıştır.
Kişisel Amaçlı Borçlanmalar: Bir eşin çektiği krediyi “ufak tefek borçlarını kapattığını” beyan etmesi halinde, bu meblağın “tamamının kişisel harcamalarına ve borçlarına harcadığının kabulü gerekmektedir” (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi-2012/13656-2013/7997-27.05.2013).
Boşanmada Konut Kredisi Nasıl Değerlendirilir?
Konut kredisi ile alınan taşınmazlarda, borcun ödenme zamanı malın nasıl paylaşılacağını belirlemektedir.
Dava Tarihine Kadar Yapılan Ödemeler: Boşanma davasının açıldığı tarihe kadar ödenen taksitler, aksine bir ispatlanmış iddia yani delil yoksa edinilmiş maldan karşılanmış sayılır.
Dava Tarihinden Sonraki Taksitler: Boşanma davası ile mal rejimi sona erdiğinden, bu tarihten sonraki borçlar malın borcu kabul edilmektedir. Kredi borcu ödemelerinin bir kısmının mal rejiminin devamı süresince, bir kısmının da daha sonraki tarihlerde yapılmasında, mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasına sarkan ödemeler, tasfiye konusu taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye gerçekleştirilir şeklinde güncel Yargıtay kararı bulunmaktadır. Bu karar, taksitlerin durumunu net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Peşinatın Durumu: Taşınmazın alımında kullanılan peşinat kişisel maldan karşılanmışsa, bu durum kişisel mal denkleştirmesi yapılmasını gerektirir. Öyle ki kişisel mal ile ödenen tutar, o kişinin şahsi malı niteliğindedir ve denkleştirmede bunun göz önünde bulundurulması gerekir.
Taşıt Kredisi ve Araç Borcu Nasıl Paylaşılır?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik içinde alınan araçlar edinilmiş mal sayılmaktadır. Aracın kalan kredi borcu, tasfiye tarihindeki sürüm değerinden düşülmek suretiyle hesaplama yapılır. Ancak aracın alımında kullanılan kredi eğer ticari kredi niteliğindeyse ve aracın alımında kullanıldığı ispatlanamazsa tasfiye hesabına dahil edilmez.
Şirket hisselerinin nasıl değerlendirileceğine ilişkin makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Kredi Kartı Borçlarından Diğer Eş Sorumlu Olur mu?
Kredi kartı harcamalarında “aile birliğinin temsili” ve “kişisel harcama” ayrımı yapılmalıdır.
Ortak İhtiyaçlar: Ev ihtiyaçları ve çocukların giderleri için yapılan harcamalar tasfiye dışıdır.
İspat Yükü: Bir eşin ortak hesaptan çektiği parayı aile birliği için harcadığını ispat yükü o eşin üzerindedir. Öyle ki herkes ileri sürdüğü iddiayı ispatlamakla yükümlüdür.
Eşin Ticari Borçları ve Kefalet
Ticari borçlar kural olarak borçlu eşin sorumluluğundadır. Ancak ticari bir işletmenin borçları, o işletmenin değerinin (artık değerinin) belirlenmesinde pasif kalem olarak dikkate alınarak tarafların hakları belirlenir.
Kefalet: Bir eşin diğerinin borcuna kefil olması veya taşınmazı üzerinde ipotek tesis ettirmesi, borcun niteliğini değiştirmez.
Borçlar Mal Rejimi Tasfiyesinde Nasıl Hesaplanır?
Yargıtay, kredi ile alınan malların tasfiyesinde matematiksel bir formül uygulamaktadır. Bu formülü kısaca açıklayacak olursak; (Yargıtay 8. HD-2019/5963-2021/3565; Yargıtay 2. HD-2021/7035-2022/6223)
| 1. Oran Tespiti | Öncelikle, mal rejiminin sona erdiği tarihte henüz vadesi gelmediği için ödenmemiş kredi borç miktarının, toplam kredi borcuna oranı bulunur.
| 2. Dönüşüm | Sonra bulunan bu kredi borç oranının, taşınmazın toplam satın alım bedeli karşısındaki oranına dönüşümü gerçekleştirilir.
| 3. Borç Miktarı | Tespit edilen bu oranın, taşınmazın tasfiye tarihindeki (karara en yakın tarih esas alınır) sürüm (rayiç) değeri ile çarpılmasıyla borç miktarı belirlenir.
| 4. Net Değer | Belirlenen borç miktarı, sürüm değerinden düşülerek “değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacağı hesaplamasında göz önünde bulundurulur.
Değer artışını detaylıca ele aldığımız makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Borcun Diğer Eşten Gizlenmesi ve Banka Kayıtları
Mahkeme, uyuşmazlık durumunda ilgili bankalardan taşınmazların üzerideki ipoteklerin sebebini oluşturan kredi sözleşmesi ve kredi borcu ödeme tablosu getirtilerek inceleme yapar. Gizlenen borçlar veya kumar gibi kişisel harcamalar, diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılmışsa denkleştirmeye konu edilebilir.
Güncel Mevzuat ve Davaya Yönelik Usul
Dava Değeri Artırımı: 6100 sayılı HMK m.109/4 (Ek: 16/7/2026-7589/20 md.) uyarınca; “Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”
Sık Sorulan Sorular
Eşimin kendi adına çektiği kredi borcundan ben sorumlu olur muyum?
Kredi, edinilmiş bir malın (ev, araba) alımı için kullanılmışsa, tasfiyede o malın değerinden düşülür. Kişisel harcama ise sadece çeken eşi bağlar.
Kredi kartı borçları paylaşılır mı?
Aile birliği için yapılan harcamalar tasfiye kapsamında değerlendirilmez.
Konut kredisi devam eden evin paylaşımı nasıl yapılır?
Dava tarihindeki borç oranı, evin güncel değerinden düşülerek kalan miktar üzerinden paylaşım yapılır.
Yargıtay ve Ankara Aile Hukuku Uygulaması
Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri, borçların tasfiyesinde “boşanma dava tarihine kadar yapılan ödemelerin edinilmiş maldan yapıldığı ve boşanma dava tarihinde mevcut ödenmeyen kredi ana para borcunun mala ilişkin borç olduğu kabul edilmeli” (Yargıtay 2. HD-2022/7910-2024/840) ilkesini titizlikle uygulamaktadır. Hesaplamaların karmaşıklığı nedeniyle mahkemelerce “bir mali müşavir ve bankacıdan oluşan bir bilirkişi kuruluna” başvurulması esastır (Yargıtay 8. HD-2012/3516-2012/3770). Hak kaybına uğramamak adına uzman hukuki destek alınması tavsiye edilir.
Sonuç olarak; Boşanma sürecinde borçların paylaşımı, borcun “alacaklıya karşı sorumluluğu” ile “eşlerin iç bölüşümündeki etkisi” arasındaki farkın iyi analiz edilmesini gerektirir. Banka, krediyi kim çektiyse parayı ondan ister. Diğer eşin “biz boşandık, borcu o ödesin” savunması bankaya karşı geçersizdir. Mal paylaşımı davasında, borçlu eş, borcun edinilmiş mallar için harcandığını ispat ederek ödeyeceği tazminatı (katılma alacağını) düşürebilir. Konut kredisi devam eden evlerde, dava tarihindeki borç bakiyesi evin değerinden düşülür. Kalan net değer üzerinden %50 paylaşım yapılır.
Ankara Aile Hukuku Avukatı Desteği
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her aile hukuku uyuşmazlığının kendine özgü şartları bulunduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey olarak uzun yıllardır Ankara ilinde avukat olarak hizmet vermekteyiz. Boşanma davası, mal paylaşımı davası, ziynet alacağı davası, velayet davası, nafaka davası, soybağının reddi davası ve babalık davası gibi Aile Hukuku kaynaklı konularda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız.
Ankara’da aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarınız uzman ve deneyimli kadromuz ile profesyonel destek alarak dava sürecinizi alanında uzman bir avukatla yürütmek için hukuk büromuzla 0537 932 50 50 numaralı hattımız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ankara boşanma davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara velayet davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Mal Rejiminin Tasfiyesi yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Nafaka Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Aile Hukuku yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Babalık Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Soybağının Reddi Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
