Eşler arasındaki boşanma süreci, yalnızca aile hukukuna ilişkin sonuçlar doğurmakla kalmayıp, aynı zamanda tarafların ticari ortaklıklarını ve şirket hisselerini de doğrudan etkileyen karmaşık bir tasfiye sürecini beraberinde getirmektedir. Türk hukuk sisteminde, özellikle 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” ile birlikte, evlilik birliği içinde edinilen şirket hisselerinin ve ticari işletmelerin paylaşımı, Yargıtay kararlarıyla şekillenen spesifik kriterlere bağlanmıştır. Bu yazımızda, şirket hisselerinin kişisel veya edinilmiş mal ayrımını, değerleme yöntemlerini ve ticari ortaklıkların boşanma sonrası akıbetini güncel yargı uygulamaları ışığında ele almaktayız.
Şirket Hisselerinin Hukuki Dayanakları Nelerdir?
Boşanmada şirket hisseleri ve ticari işletmelerin paylaşımı temel olarak Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine dayanmaktadır.
TMK Madde 220’e göre evlilik öncesi sahip olunan şirket hisseleri kişisel mal kabul edilir.
TMK Madde 219’a göre evlilik birliği içinde edinilen hisseler ve kişisel mallardan (şirket hisselerinden) elde edilen gelirler (kâr payları) edinilmiş maldır.
TMK Madde 221’e göre eşler, mal rejimi sözleşmesiyle bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle edinilen değerlerin kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilirler. Aksi halde bu değerler edinilmiş maldır.
TMK Madde 222’ye göre bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
TTK Madde 636 ve 638’e göre limited şirketlerde “haklı sebeple” ortaklıktan çıkma, çıkarılma veya şirketin feshine ilişkin hükümleri düzenler.
Yargıtay Uygulamaları ve Ankara Aile Mahkemelerinin Yaklaşımları
1. Şirket Hisselerinin Niteliği ve İspat Külfeti
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde edinilen şirket hisseleri kanuni karine gereği edinilmiş maldır. Bu hisselerin kişisel mal olduğunu iddia eden taraf, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/2610-2024/3008-30.04.2024). Eğer hisse evlilik öncesi edinilmişse kişisel maldır; ancak bu hisselerden evlilik süresince elde edilen kâr payları edinilmiş mal statüsündedir (Hukuk Genel Kurulu-2020/458-2021/889-01.07.2021).
2. Değerleme Yöntemleri ve Tasfiye Tarihi
Mahkemeler, şirket hisselerinin değerini belirlerken “özkaynak” ve “sürüm (rayiç) değeri” yöntemlerini esas almaktadır.
Zamanlama: Tasfiyeye konu malın, mal rejiminin sona erdiği (boşanma davasının açıldığı) tarihteki durumu esas alınır; ancak değerleme, karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değeri üzerinden yapılır (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi-2016/507-2016/13581-11.10.2016).
Enflasyon Etkisi: Değerleme yapılırken TÜFE verileri göz önünde bulundurularak güncel sürüm değeri belirlenir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/7568-2024/4200-04.06.2024).
3. Kâr Payları ve Dağıtılmayan Kazançlar
Şirket hissesi kişisel mal olsa dahi, evlilik süresince bu hisseden elde edilen kâr payları tasfiyeye tabidir. Mahkeme, kâr payının ödenip ödenmediğini, ödenmişse aile harcamalarında kullanılıp kullanılmadığını veya yatırıma dönüştürülüp dönüştürülmediğini araştırmalıdır (Hukuk Genel Kurulu-2020/458-2021/889-01.07.2021). Ayrıca, dağıtılmayan kâr payları ve şirket paylarındaki değer artışları da “külli tasfiye” ilkesi gereği hesaplamaya dahil edilir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi-2014/11416-2014/20690-11.11.2014).
4. Ticari İşletmeler ve Ekipmanlar
Bir mesleğin icrası veya işletme faaliyeti için kullanılan makine ve teçhizatlar, aksi bir sözleşme yoksa edinilmiş maldır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2022/5499-2023/2112-03.05.2023). Tasfiye sürecinde işletmenin aktif ve pasifleri, bilançoları ve ticari borçları titizlikle incelenmelidir. Ancak, şahsi ticari borçlar malın değerinden düşülemez; sadece o malın edinilmesiyle ilgili borçlar dikkate alınır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/5357-2023/3909-13.09.2023).
5. Ticaret Mahkemelerinin “Haklı Sebep” Yaklaşımı
Eşlerin aynı şirkette ortak olması durumunda, boşanma davası ve aradaki husumet, TTK kapsamında “haklı sebep” olarak kabul edilmektedir.
Ortaklıktan Çıkma: Boşanma süreci, ortaklar arasındaki güven ilişkisini zedelediği için ortağın şirketten çıkması veya çıkarılması için haklı bir gerekçedir (İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi-2020/472-2022/653-26.10.2022).
Şirketin Feshi: Eğer uyuşmazlık şirketin faaliyetlerini imkansız hale getiriyorsa, mahkeme şirketin feshine veya payın gerçek değerinin ödenerek ortağın çıkarılmasına karar verebilir (İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi-2016/372-2019/360-27.03.2019).
Usuli Sorunlar ile Dava Stratejileri
Dava Açma Zamanı: Mal rejimi tasfiyesi davası, boşanma davası ile birlikte açılabilir; ancak mahkeme boşanma davasının kesinleşmesini “bekletici mesele” yapacaktır.
İhtiyati Tedbir: Şirket hisselerinin devrinin önlenmesi için sicile (Ticaret Sicili) şerh konulması hayati önem taşır. Yargıtay, hisse devrinin engellenmesi konusunda “yaklaşık ispat” kuralını esnek yorumlamaktadır.
Bilirkişi İncelemesi: Bu davalarda sadece hukukçu bilirkişi yeterli değildir. Mutlaka bir mali müşavir veya şirket değerleme uzmanı (SMMM/YMM) ve sektörel uzmanlardan oluşan bir heyetle “şirket değerlemesi” yapılmalıdır.
Muvazaalı Devirler: Boşanma davasından hemen önce veya dava sırasında şirket hisselerinin düşük bedelle akrabalara veya üçüncü kişilere devri sık rastlanan bir durumdur. TMK m. 229 uyarınca, diğer eşin haklarını azaltmak kastıyla yapılan bu devirler, hiç yapılmamış gibi tasfiye masasına (eklenecek değer olarak) dahil edilir.
Borçların Mahsubu: Şirket hissesi edinilirken kullanılan krediler veya borçlar, hissenin değerinden düşülür. Sadece “net artık değer” üzerinden paylaşım yapılır.
Sık Sorulan Sorular
1. Şirket hisselerinin değerini kim, nasıl belirler?
Mahkemeler; üniversitelerin ticaret ve medeni hukuk kürsülerinden akademisyenler ile mali müşavirlerden oluşan bir bilirkişi kurulu görevlendirir. Şirketin bilançoları, aktif-pasif durumu ve pazar değeri incelenerek “gerçek değer” tespiti yapılır (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi-2014/11416-2014/20690-11.11.2014).
2. Eşim boşanma davasından hemen önce şirket hisselerini devrederse ne olur?
Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler “eklenecek değer” olarak kabul edilir. Bu hisseler sanki hala eşin elindeymiş gibi tasfiye hesabına dahil edilir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/5357-2023/3909-13.09.2023).
3. Boşanma davası açıldıktan sonra yapılan sermaye artırımı payımı etkiler mi?
Hayır. Mal tasfiyesi, boşanma davasının açıldığı andaki malvarlığı durumuna göre yapılır. Dava açıldıktan sonraki hisse oranı değişiklikleri tasfiye hesabını değiştirmez (İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi-2025/533-2025/922-03.12.2025).
4. Şirket ortağı olan eşimle artık çalışamıyorum, ne yapabilirim?
Boşanma süreci ve güven sarsıcı olaylar, TTK uyarınca “haklı sebep” teşkil eder. Ticaret mahkemesinden payınızın gerçek değerinin ödenerek ortaklıktan çıkmayı veya şirketin feshini talep edebilirsiniz (Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi-2024/92-2024/304-17.04.2024).
5. Şirket hisselerinin tespiti için benim mi belge sunmam gerekir?
Davacının tüm ticari kayıtları bilmesi beklenemez. Mahkeme; ticaret sicil, bankalar ve vergi daireleri aracılığıyla aktif bir araştırma yaparak malvarlığını tespit etmekle yükümlüdür (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2022/4697-2023/3420-21.06.2023).
Şirketin yarısı benim mi olacak?
Hayır. Şirketin mülkiyeti veya ortaklık yapısı değişmez. Siz sadece o hisselerin değerinin yarısı kadar “para” (alacak) talep edebilirsiniz.
Eşim şirketi evlenmeden önce kurmuş, hiçbir hak iddia edemez miyim?
Şirketin kendisi kişisel maldır; ancak evlilik süresince şirketin elde ettiği ve dağıtılmayan kârlar veya bu kârlarla yapılan yatırımlar üzerinde hak iddia edebilirsiniz. Ayrıca eşinizin şirketteki çalışmasının karşılığı olan “fiktif maaş” veya kâr payları edinilmiş maldır.
Sonuç olarak; Yargıtay ve Ankara Aile Mahkemelerinin uygulamaları, boşanmada şirket hisselerinin paylaşımını sadece bir aile hukuku meselesi olarak değil, aynı zamanda teknik bir ticari değerleme süreci olarak ele almaktadır. Temel yaklaşım; evlilik birliği içinde yaratılan ekonomik değerin (hisse artışı, kâr payı, yeni edinilen paylar) hakkaniyetle paylaştırılmasıdır. Mahkemeler, şirket kayıtlarının eksiksiz incelenmesi, güncel sürüm değerlerinin tespiti ve boşanma sürecinin ticari ortaklık üzerindeki “haklı sebep” etkisini gözeterek hüküm kurmaktadır. Özellikle kâr paylarının akıbeti ve mal kaçırma amaçlı devirler, yargılamanın en kritik ve titizlikle incelenen noktalarını oluşturmaktadır.
Ankara Aile Hukuku Avukatı Desteği
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her aile hukuku uyuşmazlığının kendine özgü şartları bulunduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey olarak uzun yıllardır Ankara ilinde avukat olarak hizmet vermekteyiz. Boşanma davası, mal paylaşımı davası, ziynet alacağı davası, velayet davası, nafaka davası, soybağının reddi davası ve babalık davası gibi Aile Hukuku kaynaklı konularda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız.
Ankara’da aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarınız uzman ve deneyimli kadromuz ile profesyonel destek alarak dava sürecinizi alanında uzman bir avukatla yürütmek için hukuk büromuzla 0537 932 50 50 numaralı hattımız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ayrıca Bakınız
- Ankara boşanma davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
- Ankara velayet davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
- Ankara Mal Rejiminin Tasfiyesi yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
- Ankara Nafaka Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
- Ankara Aile Hukuku yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
- Ankara Babalık Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
- Ankara Soybağının Reddi Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
