Konkordato Kurumunun Tanımı, Amacı ve Hukuki Niteliği
Konkordato; borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların, alacaklılarıyla bir plan dahilinde anlaşarak borçlarını tasfiye etmelerini veya muhtemel bir iflastan kurtulmalarını sağlayan hukuki bir çaredir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2019/2024-2020/980-04.06.2020). Bu kurum, dürüst borçluyu korumayı ve alacaklılara iflas durumuna kıyasla daha yüksek oranda tahsilat imkanı sunmayı amaçlayan kendine özgü bir cebri icra müessesesidir (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi-2025/141-2025/288-14.05.2025).
Yargı kararlarında konkordatonun temel işlevleri şu şekilde özetlenmiştir:
Borç Yapılandırma: Borçların belirli bir oranda (tenzilat) veya vadelerle ödenmesini sağlar (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi-2022/2217-2022/2207-03.11.2022).
İyileştirme Aracı: Sadece bir borç erteleme aracı değil, borçlunun mali yapısını kalıcı olarak iyileştirme amacı taşır (Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi-2019/136-2020/548-10.09.2020).
Menfaat Dengesi: Borçlu ile alacaklılar arasında bir anlaşma zemini yaratarak menfaat dengesini kurar (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2019/807-2019/1723-03.10.2019).
Konkordato Başvuru Sahiplerinin Kapsamı ve Şartları
Konkordato talebinde bulunabilecek süjeler geniş bir yelpazeye yayılmakla birlikte, her bir başvuru sahibi için aranan şartlar farklılık göstermektedir.
Konkordato Ön Projesinin Hazırlanması ve İçeriği
Konkordato ön projesi, sadece dilek ve temennilerden ibaret soyut bir belge olarak kabul edilemez. Mahkemeler, projenin nasıl başarılı olacağının somut verilerle açıklanmasını beklemektedir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi-2024/996-2025/643-04.06.2025).
Projede Bulunması Gereken Temel Unsurlar
Mali Kaynakların Belirlenmesi: Sermaye artırımı, varlık satışı veya kredi temini gibi yöntemlerin net bir şekilde açıklanması (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi-2025/1678-2026/297-25.02.2026).
Orantılılık: Teklif edilen ödeme miktarının borçlunun mevcut kaynakları ve ödeme gücüyle uyumlu olması (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi-2025/2540-2025/3376-14.10.2025).
İnandırıcılık: Projenin sürekli ve kalıcı bir iyileşme olasılığını objektif verilere dayanarak inanılır kılması (Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi-2025/250-2025/573-16.06.2025).
Mahkemelerin Değerlendirme Kriterleri ve Dürüstlük Kuralı
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri, konkordato taleplerini değerlendirirken “dürüstlük kuralı” ve “başarı şansı” kavramlarını merkeze almaktadır.
Dürüstlük İlkesi: Borçlunun ve yetkili temsilcilerinin süreç boyunca dürüst davranması şarttır. Mali verilerin gerçeğe aykırı sunulması dürüstlük kuralının ihlali sayılır ve talebin reddine yol açar (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi-2025/2540-2025/3376-14.10.2025).
Başarı Şansı: İİK m. 287 uyarınca, borçlunun mali durumunun iyileşme ihtimali “konkordato başarı şansı” olarak nitelendirilir. Bu şansın bulunmadığı, işletme giderlerinin dahi karşılanamadığı durumlarda kesin mühlet verilemez (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi-2025/3328-2025/3630-28.10.2025).
Kötüye Kullanım Yasağı: Konkordato, ucuz kredi veya finansman sağlama yolu olarak kullanılmamalıdır (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi-2025/141-2025/288-14.05.2025; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi-2025/52-2025/1452-17.12.2025).
Konkordato Komiserinin Rolü ve Denetim Mekanizması
Konkordato komiseri, sürecin objektif ve tarafsız yürütülmesinde etkin rol oynar. Komiserin görevleri şunlardır:
Mali tabloların doğruluğunu denetlemek, stok ve duran varlıkların rayiç değerlerini saptamak (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2019/807-2019/1723-03.10.2019).
Borçlunun faaliyetlerini ve nakit akışını izleyerek mahkemeye rapor sunmak.
Alacaklılar arasında eşitlik ilkesini gözetmek (İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi-2018/1063-2021/310-29.04.2021).
Komiser raporları, mahkemenin kanaat oluşturmasında en belirleyici delildir. Borçlunun komiser talimatlarına uymaması veya gerekli belgeleri sunmaması, talebin reddi ve iflas kararı için yeterli bir gerekçedir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2025/1249-2025/1431-30.10.2025).
Konkordato Talebinin Reddi ve İflas Süreci
Konkordato projesinin başarıya ulaşamayacağının anlaşılması durumunda mahkemece izlenecek yol İİK m. 292 ve m. 308 çerçevesinde belirlenmiştir.
Red Gerekçeleri: Projenin yetersizliği, mali verilerin uyumsuzluğu, dürüstlük kuralına aykırılık ve mühlet süresince beklenen karlılığa ulaşılamaması (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi-2025/3328-2025/3630-28.10.2025).
Resen İflas: Borçlu şirket iflasa tabi ise ve borca batık olduğu tespit edilmişse, mahkeme konkordato talebini reddederek borçlunun iflasına karar verir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2022/515-2022/696-02.06.2022).
Usuli Zorunluluk: İflas kararı verilmeden önce borçlu şirket yetkilisinin duruşmaya davet edilerek dinlenmesi emredici bir usul kuralıdır (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi-2023/1855-2025/82-29.01.2025).
Alacaklıların Hakları ve İtiraz Mekanizması
Alacaklıların menfaatleri, konkordato sürecinin her aşamasında korunmaktadır.
İtiraz Eden Alacaklı: Tasdik duruşmasından önce itirazlarını yazılı olarak bildiren alacaklılar, kanun yoluna başvuru hakkına sahip olur (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi-2024/192-2024/344-28.11.2024).
İflasla Kıyaslama: Konkordato projesinde vaat edilen tutarın, olası bir iflas halinde alacaklıların eline geçecek tutardan fazla olması (alacaklı lehine avantaj) tasdik için zorunlu bir şarttır (İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2024/37-2024/267-01.02.2024).
Hukuki Dinlenilme Hakkı: Komiser raporlarının taraflara tebliğ edilmesi ve itiraz hakkı tanınması, yargılamanın geçerliliği için esastır (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi-2025/11-2025/1375-03.12.2025).
Sonuç ve Uygulama Yaklaşımları
Yargı mercileri, konkordato sürecini dinamik bir yapı olarak ele almaktadır. Süreç boyunca değişen ekonomik parametreler, komiser ve kayyım raporları çerçevesinde değerlendirilmektedir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi-2024/1308-2024/1607-19.12.2024). Başarılı bir konkordato için borçlunun şeffaf, dürüst ve somut verilere dayalı bir iyileştirme planı sunması; mahkemenin ise alacaklıların haklarını koruyacak şekilde sıkı bir denetim yapması gerekmektedir. Projenin inandırıcılığını yitirdiği veya borçlunun mali durumunun daha da kötüleştiği durumlarda, alacaklıların daha fazla zarara uğramaması adına iflas tasfiyesine gidilmesi hukuki bir zorunluluk olarak kabul edilmektedir (Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi-2018/557-2018/976-05.11.2018).
Doğrudan Sonuç Olarak; Konkordato, borçlunun mali durumunun bozulması veya bozulma tehlikesi altında olması durumunda, alacaklılarıyla bir uzlaşma zemini arayarak iflastan kurtulmasını ve ticari varlığını sürdürmesini amaçlayan kolektif bir icra hukuku kurumudur. Yapılan literatür incelemesi ve güncel yargı kararları ışığında; konkordato talebinin başarıya ulaşması, sadece şekli belgelerin (İİK m. 286) mahkemeye sunulmasıyla değil, sunulan “konkordato ön projesinin” gerçekçi, uygulanabilir ve borçlunun kaynaklarıyla orantılı (İİK m. 305/1-b) olmasına bağlıdır. Ankara Ticaret Mahkemeleri ve Yargıtay’ın güncel yaklaşımı, konkordatoyu bir “borç öteleme aracı” değil, bir “rehabilitasyon ve dürüst borçluyu koruma mekanizması” olarak konumlandırmaktadır. Özellikle Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin son kararları, projenin karmaşıklıktan uzak, infazı kabil ve alacaklıların iflas halinden daha iyi bir konuma getirilmesini (karşılaştırma tablosu doğruluğu) zorunlu kılmaktadır.
