Kredisi devam eden aracın tasfiyesinde; aracın edinilme tarihi, finansman kaynağı, mal rejiminin sona erdiği tarih itibarıyla kalan borç miktarı ve tasfiye hesabına esas sürüm (rayiç) değeri birlikte değerlendirilir. Evlilik birliği içerisinde taşıt kredisi veya tüketici kredisi kullanılarak satın alınan araçların tasfiyesinde temel uyuşmazlık, kredinin evlilik süresince ödenen taksitleri ile boşanma davası açıldıktan sonraya sarkan taksitlerinin tasfiyeye nasıl yansıtılacağı noktasında toplanmaktadır. Kredisi devam eden aracın paylaşımında edinilmiş malların tasfiyesi ve borçların hesaplanmasına ilişkin esaslar dikkate alınmalıdır.
1. Kredili Araç Edinilmiş Mal Sayılır mı?
Mal rejimi tasfiyesinde “bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş maldır”. Eşlerden biri aracın kişisel malı olduğunu iddia ediyorsa bunu ispatlamakla yükümlüdür; ispatlanamadığı takdirde evlilik birliği içinde edinilen araç edinilmiş mal kabul edilir. Nitekim Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2017/13578 E., 2019/1885 K. sayılı ve 25.02.2019 tarihli kararında aktarılan önceki bozma ilamında da aracın edinilmiş mal sayılmasında edinim tarihinin esas olduğu ve “artık değere katılma alacağının Yasa’dan kaynaklanan bir hak olup eşlerin çalışıp çalışmamasının ya da katkı yapıp yapmamasının bir önemi bulunmadığı” vurgulanmıştır.
Kredili araçlarda, evlilik birliği devam ederken (mal rejiminin geçerli olduğu dönemde) ödenen kredi taksitleri kural olarak edinilmiş mallardan karşılanmış sayılır. Ancak araca peşinat veya taksit ödemesi olarak bir eşin kişisel malından (örneğin ziynet eşyası, bağış, miras veya kişisel aracın satış geliri) katkı yapılmışsa, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/5547 E., 2025/4220 K. sayılı kararında belirtildiği üzere “davalı erkek lehine kişisel mal denkleştirmesi yapıldıktan sonra artık değere katılma alacağının belirlenmesi gerekir”.
2. Ödenmemiş Taşıt Kredisi Mal Paylaşımını Nasıl Etkiler?
Kredi borcunun boşanma dava tarihinden sonraya sarkan kısmı, mal rejiminin tasfiyesinde doğrudan edinilmiş mal hesabına dahil edilmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (2024/1060 E., 2025/925 K., 04.02.2025; 2024/4305 E., 2025/2817 K., 18.03.2025; 2021/10685 E., 2022/1578 K., 21.02.2022) ile Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2016/4798 E., 2016/8618 K., 10.05.2016; 2017/16961 E., 2019/2478 K., 11.03.2019), “mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasına sarkan ödemeler, dava konusu taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye gerçekleştirilir” ve “mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasına sarkan ödemeler, dava konusu aracın borcu kabul edilerek tasfiye gerçekleştirilir” ilkelerini benimsemiştir.
Yargıtay kararlarında yerleşik olan temel ilkeye göre: “Tasfiyeye konu malın, bedelinin tamamının ya da bir kısmının kredi ile karşılanması durumunda, kredi veren kuruluşa yapılan geri ödemelerin isabet ettiği dönemden, miktarından ve taksit sayısından hareketle mal rejiminin tasfiyesi sonucunda eşlerin alacak miktarları belirlenir.”
Boşanma dava tarihinden sonra kalan kredi borcu, borçlu eşin kişisel borcu/malı haline gelir ve tasfiye tarihindeki araç değerinden denkleştirme yapılarak indirilir. Araç satışının veya bedelinin gizlendiği iddia ediliyorsa boşanma davasında eşin mal kaçırdığının nasıl ispatlanabileceği ayrıca önem kazanabilir.
3. Araç Değeri ve Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2016/18352 E., 2018/19970 K. ve 2017/16961 E., 2019/2478 K. sayılı kararlarında ifade edildiği üzere: “Bu ilke ve esaslara göre saptanan taşınmazın veya aracın borç miktarı, tasfiye tarihindeki sürüm değerinden düşüldükten sonra kalan miktar, değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacağı hesaplamasında göz önünde bulundurulur.” Yargıtay içtihatlarına göre hesaplama basamakları şu şekildedir:
Verilerin Toplanması: Aracın satın alma bedeli, peşinat miktarı, kredi sözleşmesi ve ödeme tablosu, boşanma dava tarihine kadar ödenen taksit sayısı ve tutarı ile kalan taksit sayısı ve borç miktarı belirlenir (Yargıtay 2. HD, 2021/5368 E., 2021/10234 K.).
Kredi Borç Oranının Belirlenmesi: Mal rejiminin sona erdiği (boşanma dava) tarihteki ödenmemiş kredi borcunun toplam kredi borcuna oranı hesaplanır.
Satın Alma Bedeline Dönüştürme: Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2020/820 E., 2021/1081 K. sayılı kararında aktarılan ilamda belirtildiği üzere, “ödenmemiş kredi borç miktarının, toplam kredi borcuna oranı bulunup bulunan bu kredi borç oranının, aracın toplam satın alım bedeli karşısındaki oranına dönüşümü yapılarak, denkleştirmede davalı lehine dikkate alınması” gerekir.
Tasfiye Değerine Uygulama: Bulunan kalan borç oranı, aracın tasfiye (karar) tarihindeki sürüm (rayiç) değerine uygulanarak düşülecek borç miktarı bulunur. Bu borç miktarı aracın tasfiye tarihindeki sürüm değerinden düşüldükten sonra kalan artık değer üzerinden talep miktarı ve temyiz edenin sıfatı gözetilerek katılma alacağı hesaplanmalıdır.
Katılma Alacağının Tespiti: Kalan artık değerin yarısı (%50), diğer eşin katılma alacağını oluşturur.
Avukatın Gözünden: Değerin Borçtan Bağımsız Paylaşılmasının Doğuracağı Hatalar
Uygulamada yapılan en yaygın hata, aracın karar tarihindeki toplam piyasa değerinin doğrudan ikiye bölünmesidir. Bu yaklaşım, krediyi boşanmadan sonra tek başına ödeyen eş aleyhine haksız bir durum yaratır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/4305 E., 2025/2817 K. sayılı ve 18.03.2025 tarihli kararında, “aracın edinilmesi için kullanılan kredinin boşanma dava tarihinden sonra yapılan kredi ödemelerinin toplam kredi ödemelerine ve edinme değerlerine oranlaması yapılarak sonucuna göre, artık değere katılma alacağının belirlenmesi gerekirken” eksik incelemeyle karar verilmesini bozma sebebi saymıştır. Kalan kredi borcu hesaba katılmaksızın sadece piyasa değerine göre tasfiye yapılması, diğer eşe henüz karşılığı ödenmemiş borç üzerinden haksız katılma alacağı kazandırır.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorunlar
Araç Ruhsatının Tek Eş Adına Olması: Ruhsatın tek eş adına kayıtlı olması, aracın edinilmiş mal vasfını ve diğer eşin kanundan doğan katılma alacağını ortadan kaldırmaz.
Kredi Ödemelerinin Boşanmadan Sonra Devam Etmesi: Boşanma davası açıldığı tarihte mal rejimi sona erer. Bu tarihten sonra yapılan ödemeler, krediyi ödeyen eşin kişisel malından yapılmış sayılır ve denkleştirmede o eş lehine dikkate alınır (Adana Bölge Adliye Mahkemesi değerlendirmesini onayan Yargıtay 2. HD, 2022/8199 E., 2023/5955 K.).
Hiç Kredi Taksiti Ödenmemiş Olması: Evlilik içinde taşıt kredisi çekilip peşinat ödenmiş ancak boşanma davasına kadar hiç kredi taksiti ödenmemişse, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 2018/13534 E., 2018/17392 K. sayılı kararında belirtildiği üzere “araç için kullanılan krediye ilişkin evlilik birliği içinde ödeme yapılmadığı ve peşinatın edinilmiş ………dan karşılandığı gözetilerek, 12.000 TL peşinatın yarısı oranında artık değere katılma alacağına hükmetmek” gerekmektedir.
Değerleme Tarihinin Yanlış Belirlenmesi: Kural olarak aracın tasfiye (karar) tarihindeki sürüm değeri esas alınır. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/6491 E., 2023/5510 K. sayılı kararında olduğu gibi, yerel mahkemenin dava tarihindeki kasko değerini esas alması ve bu yönün davacı tarafından temyiz edilmemesi halinde davalı lehine usuli kazanılmış hak doğar ve “tasfiye konusu aracın dava tarihindeki kasko değeri esas alınarak artık değere katılma alacağının hesaplanması gerekirken” güncel değer üzerinden hesap yapılması bozma sebebi teşkil eder.
Sık Sorulan Sorular
Araç bir eşin adına kayıtlıysa ne olur?
Araç kimin adına kayıtlı olursa olsun, evlilik birliği içinde karşılığı verilerek edinilmişse kural olarak edinilmiş maldır. Mülkiyet ruhsat sahibinde kalır; diğer eş mülkiyetin devrini değil, hesaplanan artık değerin yarısı oranında parasal bir hak olan katılma alacağını talep edebilir.
Kredi boşanmadan sonra ödenirse ne olur?
Boşanma dava tarihinden sonra yapılan kredi ödemeleri, ödemeyi yapan eşin kişisel malı kabul edilir (Yargıtay 2. HD, 2022/8199 E., 2023/5955 K.; Yargıtay 8. HD, 2016/4798 E., 2016/8618 K.). Bu taksitlere isabet eden borç oranı güncel piyasa değerinden düşülerek tasfiye gerçekleştirilir.
Araç satılmışsa hak talep edilebilir mi?
Araç boşanma davasından önce diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla devredilmiş veya elden çıkarılmışsa, ayni hak talebi reddedilse dahi katılma alacağı hesabı yapılır (Yargıtay 2. HD, 2022/9332 E., 2023/2706 K.; Yargıtay 2. HD, 2023/7667 E., 2023/5257 K.). Bu durumda Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/10685 E., 2022/1578 K. sayılı kararında belirtildiği üzere “tasfiyeye konu araacın davalı eş tarafından devredildiği tarihteki durumu (niteliği, seviyesi, yaşı vs.) esas alınarak tasfiye tarihindeki (önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitirdiğinden bozma sonrası yeni karar tarihindeki) sürüm (rayiç) değeri belirlenerek” alacak hesabı yapılmalıdır.
Sonuç olarak; Kredili araçlarda mal rejiminin tasfiyesi, yalnızca mülkiyet kaydı ya da aracın salt piyasa değeri üzerinden yürütülemez. Tasfiyede; evlilik birliği süresince ödenen kredi taksitleri edinilmiş mal katkısı, boşanma dava tarihinden sonraya sarkan taksitler ise aracı/krediyi üstlenen eşin kişisel borcu olarak kabul edilir. Ödenmemiş kredi borcunun toplam krediye ve satın alma bedeline oranı tespit edilerek, tasfiye tarihindeki sürüm değerinden tenzil edilmesi ve kalan artık değer üzerinden katılma alacağının belirlenmesi zorunludur.
Ankara Aile Hukuku Avukatı – Hukuki Bilgilendirme
Bu makalede yer alan açıklamalar, genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda olayların özellikleri, tarafların hukuki durumları, mevcut deliller ve yürürlükteki mevzuat farklılık gösterebileceğinden her somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey, Ankara’da aile hukuku kapsamında boşanma, velayet, nafaka, mal rejiminin tasfiyesi, ziynet alacağı, soybağının reddi ve babalık davaları gibi konularda avukatlık faaliyetini yürütmektedir.
Hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin görüşme ve iletişim için 0537 932 50 50 numaralı telefondan hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.
İlgili Hukuki Bilgilendirme Yazıları
Bu makalenin konusuyla bağlantılı diğer hukuki bilgilendirme yazılarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz:
Eşin Mal Kaçırdığı Nasıl İspat Edilir?
Boşanma Davasında Gizlenen Malvarlığı Nasıl Ortaya Çıkarılır?
