Boşanma sürecinde veya sonrasında kişisel eşyaların iadesi talebi, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) mal rejimine ilişkin hükümlerinden kaynaklanan bir aile hukuku uyuşmazlığıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi-2015/12255-2015/19928-09.12.2015 sayılı kararında bu durumu, “Dava, kişisel eşyanın iadesine ilişkin olup, alacağın TMK 202. ve devamı maddelerinden kaynaklandığı ve dolayısıyla Aile Hukukuna ilişkin bulunduğu anlaşılmaktadır” şeklinde tanımlamıştır. Bu davalarda görevli mahkeme, 4787 sayılı Kanun uyarınca Aile Mahkemeleridir.
Boşanmada Kişisel Eşya Nedir?
Kişisel eşyalar, eşlerin münhasıran kullanımına yarayan veya kanun gereği kişisel mal sayılan varlıklardır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2007/16345-2008/16155-27.11.2008 sayılı kararında, eşin ortak konuta getirdiği çeyiz eşyalarının iadesi talebini “İstek kişisel malların (TMK.md.220/1-2) geri alınmasına ilişkindir.” ifadesiyle kişisel mal kapsamında değerlendirmiştir.
Kıyafetler ve Kişisel Eşyalar: Alyans, deri çanta, evraklar ve kişisel belgeler bu kapsamdadır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2022/6255-2023/5248-08.11.2023).
Manevi Değeri Bulunan Eşyalar: Çeyizlikler ve aile yadigarları kişisel eşya olarak talep edilebilir.
Evden Ayrılan Eş Kişisel Eşyalarını Nasıl Alabilir?
Eşyaların iadesi rızaen yapılabileceği gibi, uyuşmazlık halinde hukuki yollara başvurulması gerekir.
Kolluk Eşliğinde Eşya Alınması: Güvenlik endişesi taşıyan eş, kolluk yardımı talep edebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/7334-2024/4549-11.06.2024 sayılı kararında, “kadının kişisel eşyalarının kolluk marifeti ile alınmasına ilişkin talebinin de 6284 sayılı Kanunununun 8/7 nci maddesi kapsamında olduğu” belirtilmiştir.
Mahkeme Yoluyla Talep: Kişisel malların iadesi için mal rejiminin tasfiyesinin beklenmesi zorunlu değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2005/5282-2005/7635-10.05.2005 sayılı kararına göre, “Kişisel malların; bu nitelikte oldukları kanıtlanması koşuluyla geri istenebilmesi için, mal rejiminin sona ermiş olması gerekmez.”
Kişisel Eşyalar Verilmezse Dava Açılabilir mi?
Eşyaların teslim edilmemesi durumunda aynen iade, bu mümkün değilse bedel iadesi talepli dava açılabilir.
Aynen İade ve Bedel: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2005/5282-2005/7635-10.05.2005 sayılı kararında belirtildiği üzere; “Davacı eşyaların aynen iadesini, bunun mümkün olmaması halinde tesbit edilecek bedellerinin davalıdan yasal faiziyle tahsilini istemiştir. Eşyalar aynen davacıya iade edilmeyip bedellerinin ödenmesi söz konusu olabilecektir.”
Usulü Şartlar: Dava açılırken eşyaların değerinin açıklattırılması ve nispi harcın tamamlanması gerekir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2024/1544-2024/1429-04.03.2024).
Eşyaların Kime Ait Olduğu Nasıl İspat Edilir?
İspat yükü, eşyanın kendisine ait olduğunu ve karşı tarafta kaldığını iddia eden taraftadır.
Genel İspat Kuralı: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2025/2400-2025/5136-15.05.2025 sayılı kararında vurgulandığı üzere; “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlüdür (TMK md. 6). İleri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir (HMK md.190).”
Deliller: Fatura kayıtları, çeyiz senedi, fotoğraflar, CD kayıtları ve tanık anlatımları temel delillerdir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/9648-2024/6906-07.10.2024 sayılı kararda, “davacı kadın tarafından dava dilekçesinde talep edilen çeyiz eşyalarını yanında götürmediğini ve bu eşyaların ortak konutta kaldığını ve sonradan bu eşyaların davalı tarafından teslim edilmediğini ispatladığı” durumlarda davanın kabul edileceği belirtilmiştir.
Ev Eşyaları ile Kişisel Eşyalar Arasındaki Fark
Mahkeme, eşyaların kişisel mülkiyet mi yoksa ortak edinilmiş mal mı olduğunu titizlikle inceler.
| Beyaz Eşya / Mobilya | Çeyiz olarak getirildiği ispatlanırsa aynen iade edilir (Yargıtay 2. HD 2023/271). |
| Ortak Alınan Eşyalar | Taraflarca ortak alındığı anlaşılan eşyaların aynen iadesi reddedilerek bedelinin 1/2’sine hükmedilebilir (Yargıtay 2. HD 2022/1597). |
| Ziynet Eşyaları | Kural olarak kadının kişisel malı sayılır (Yargıtay 3. HD 2023/1549). |
Çeyiz Eşyaları Kime Aittir?
Evlilik öncesi getirilen veya aile tarafından alınan çeyiz eşyaları, getiren eşin kişisel malıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/271-2023/5768-29.11.2023 sayılı kararında; salon takımı, oturma grubu, yatak odası takımı, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi eşyaların davacı tarafından çeyiz olarak getirildiğinin ispatlanması halinde iadesine karar verilmesi gerektiğini hüküm altına almıştır.
Ziynet Eşyaları Kişisel Eşya Davası İçinde Talep Edilir mi?
Ziynet eşyaları, kişisel eşya davası ile birlikte veya ayrı bir dava olarak talep edilebilir.
Kişisel Mal Niteliği: Ziynet eşyaları “kadının kişisel malı kabul edilir.” (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi-2023/1549-2023/3448-29.11.2023).
Karine: Ziynetlerin niteliği gereği “rahatlıkla saklanabilen, taşınabilen, götürülebilen türden eşyalardan olduğundan, olağan olan bu çeşit eşyanın kadının üzerinde olması ya da evde saklanması, muhafaza edilmesidir.” Bu nedenle “normal koşullarda ziynet eşyalarının kadının üzerinde olduğunun kabulü gerekir.” (Yargıtay 3. HD 2023/1549).
İstisna: Eşin evden darp veya zorla çıkarılma gibi nedenlerle ayrılması durumunda, ziynetlerin evde kaldığı kabul edilir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/6351-2024/2937-29.04.2024).
Eşyalar Satılmış veya Atılmışsa Ne Olur?
Eşyaların aynen iadesi mümkün değilse, dava tarihindeki rayiç bedelleri üzerinden tazminat ödenir.
Bilirkişi İncelemesi: Mahkemece “talep edilen eşyaların dava tarihindeki ikinci el rayiç bedellerinin tespiti hususunda bilirkişi raporu aldırılarak eşyaların cins, adet ve değerini ayrı ayrı belirterek infaza ve denetime elverişli bir hüküm kurması gerektiği” vurgulanmıştır (Yargıtay 2. HD 2023/9648).
Teknik Bilgi: Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca “çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren konularda bilirkişi oy ve görüşünün alınması zorunludur” (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi-2015/19715-2017/8013-25.05.2017).
Harç ve Islah Usulü
Eşya ve ziynet alacağı davaları nısbi harca tabidir. Dava açılırken talep edilen eşyaların toplam yaklaşık değeri üzerinden peşin nisbi harç yatırılır. Yargılama sırasında bilirkişi marifetiyle eşyaların gerçek değeri tespit edildiğinde, davacı eksik harcı tamamlamak (ıslah veya değer artırım dilekçesiyle) suretiyle talebini güncel değer üzerinden hükme bağlatabilir.
İspat Hukuku ve Delillerin Değerlendirilmesi
Kişisel ve çeyiz eşyalarının iadesi uyuşmazlıklarında ispat yükü ve delil ikamesi Türk Medeni Kanunu m. 6 ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) genel hükümlerine tabidir.
İspat Külfeti Kime Aittir?
Mülkiyetin İspatı: Davacı eş, dava konusu yaptığı eşyaların mülkiyetinin şahsına ait olduğunu (kişisel malı veya çeyizi olduğunu) ispatlamak zorundadır.
Eşyanın Konutta Kaldığının İspatı: Davacı eş, evden ayrılırken söz konusu eşyaların müşterek konutta bırakıldığını ve davalının zilyetliğinde kaldığını kanıtlamalıdır.
Hayatın Olağan Akışı Karinesi: Yargıtay’ın müstakar kararlarına göre, evi terk eden kadının kişisel eşyalarını, ziynetlerini ve taşınabilir hafif eşyalarını yanına alarak ayrıldığı karine olarak kabul edilir. Kadın eş; fiziksel şiddete maruz kaldığını, darp edilerek apar topar evden atıldığını, can güvenliği tehdidi sebebiyle kaçmak zorunda kaldığını iddia ve ispat ederse bu karine tersine döner ve eşyaların evde kaldığı kabul edilir.
Mahkemeye Sunulabilecek Başlıca Deliller
Fatura ve Kredi Kartı/Banka Kayıtları: Eşyaların evlilik öncesinde veya evlilik birliği içinde kimin tarafından satın alındığını, bedelinin hangi tarafın kişisel hesabından ödendiğini tevsik eden en kesin yazılı delillerdir.
Çeyiz Senedi / Eşya Listesi: Düğün öncesinde yöresel âdetler gereği aileler arasında imzalanmış çeyiz senetleri, altındaki imzalar inkâr edilmediği sürece doğrudan ispat gücüne haiz delil sözleşmesi niteliğindedir.
Düğün ve Kına Video/Fotoğraf Kayıtları: Eşyaların müşterek konuta yerleştirildiğini, çeyiz serme merasimlerini ve ziynet eşyalarının takılışını ispatlamada birincil delildir.
Mesajlaşma Kayıtları (WhatsApp, SMS vb.): Davalı eşin *”Eşyalarını gelip alabilirsin”, “Eşyaları kapının önüne koydum”, “Eşyalarını sattım”* şeklindeki yazılı ikrarları ispat sınırını lehe çevirir.
Tanık Anlatımları: Eşyaların taşınmasına şahit olan nakliyeciler, komşular, akrabalar ve tarafların ortak çevresi; eşyaların eve kim tarafından getirildiği ve evden ayrılış anında evde bırakılıp bırakılmadığı hususunda dinlenir. Ancak tanık beyanlarının somut, görgüye dayalı ve çelişkisiz olması şarttır.
Kolluk ve Olay Yeri Tutanakları: Evden ayrılma anında çağrılan polis ekibinin tuttuğu tutanaklar veya 6284 sayılı Kanun kapsamında yapılan işlemler delil başlangıcı teşkil eder.
Eşyaların Satılmış, Atılmış veya Tahrip Edilmiş Olması Durumu
Davalı tarafın müşterek konutta kalan eşyaları üçüncü şahıslara satması, başkasına devretmesi, çöpe atması veya hasara uğratması hâlinde davacı ayni hakkını ileri süremez. Bu durumda uyuşmazlık tazminat/bedel sorumluluğuna dönüşür.
Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, dosyadaki fotoğraflar, faturalar, tanık anlatımları ve taraf beyanlarından yola çıkarak dosyadaki eşyaların niteliklerini tespit eder. Sektör uzmanı bilirkişi (mobilya, beyaz eşya ve elektronik uzmanı), eşyaların marka, model, kullanım ömrü, yıpranma payı (amortisman) ve niteliklerini göz önünde bulundurarak piyasa araştırması yapar.
Bedelin Belirlenmesinde Esas Alınan Tarih: Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, eşyaların aynen iadesinin mümkün olmaması durumunda hükmedilecek bedel, mahkemece verilecek karar tarihindeki güncel rayiç piyasa değeri olmalıdır (dava tarihi değil, fiili imkânsızlığın tespiti ve karar tarihindeki reel alım gücü esas alınır).
Ankara Aile Mahkemeleri Uygulaması
Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi uygulamalarında, kişisel eşya davalarında en kritik nokta ispat ve bilirkişi denetimidir. Mahkemelerin “davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği kişisel mallara ilişkin tarafların delilleri toplanıp, iddia ve savunmalar üzerinde durularak sonucu dairesinde hüküm tesisi gerekirken” eksik inceleme yapması bozma sebebidir (Yargıtay 2. HD 2023/2928). Özellikle Ankara Aile Mahkemeleri nezdinde açılacak davalarda, eşyaların listesinin netleştirilmesi, faturaların sunulması ve gerektiğinde uzman bilirkişilerce “taraf ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak, hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi” esastır (Yargıtay 2. HD 2022/1597).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin (özellikle Aile Hukuku uyuşmazlıklarına bakan 1. ve 2. Hukuk Daireleri) benimsediği yerleşik ilkeler şunlardır:
Eşyaların Ayrılması ve Mal Rejimi Tasfiyesinden Bağımsızlığı: Yargıtay, çeyiz ve kişisel eşya alacaklarının mülkiyet hakkına dayandığını, bu sebeple TMK m. 225 gereği mal rejiminin sona ermesine gerek kalmaksızın evlilik devam ederken de istenebileceğini istikrarlı bir şekilde vurgulamaktadır.
Karinenin Uygulanması (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi Yaklaşımı): Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında; davacı kadının müşterek konutu terk ederken şahsi eşyalarını yanına almasının hayatın olağan akışına uygun olduğu prensibi katı bir şekilde uygulanmaktadır. Davacı kadın konuttan ayrılırken fiziksel engelleme ile karşılaştığını, kovulduğunu veya sığınma evine gitmek zorunda kaldığını somut delillerle ispatlayamazsa, eşyaların davalı erkekte kaldığı iddiası reddedilmektedir.
İspat Edilemeyen Eşyalar Yönünden Yemin Teklifi: Davacı eş, eşyaların evde kaldığını tanık veya yazılı delille tam olarak kanıtlayamadığı durumlarda dava dilekçesinde açıkça “yemin” deliline dayanmışsa, mahkemenin davacıya davalı eşe yemin teklif etme hakkı olduğunu hatırlatması zorunludur. Yemin teklif hakkı hatırlatılmadan davanın reddedilmesi Yargıtay tarafından doğrudan bozma sebebi yapılmaktadır.
Hüküm Fıkrasında Belirlilik İlkesi: Yargıtay ve İstinaf denetiminde, infazda tereddüt yaratacak hükümler bozulmaktadır. Hüküm fıkrasında iadesine karar verilen her bir eşyanın cinsi, adedi, ayırt edici özellikleri ve aynen bulunamaması hâlinde tahsiline karar verilen bedeli tek tek kalemler hâlinde gösterilmelidir. Eşyaların toptan bir bedel üzerinden yazılması usul ve yasaya aykırıdır.
Avukatın Gözünden Kişisel Eşya Uyuşmazlıkları ve Uygulama Sorunları
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorunlar
Haksız Çilingir Çağrılması ve Konut Dokunulmazlığının İhlali: Eşyalarını almak isteyen tarafın, diğer eşin yokluğunda ortak konuta çilingir marifetiyle girmesi TCK m. 116 kapsamında “Konut Dokunulmazlığını İhlal” ve duruma göre “Hırsızlık” suçlamalarına yol açmaktadır. Boşanma davası açılmış ve fiili ayrılık gerçekleşmişse, ortak konuta rızasız girilmemelidir.
Eşyaların Yıpranması ve Değer Kaybı: Yıllar süren davalar neticesinde mahkeme aynen iade kararı verdiğinde, 4-5 yıl kullanılmış eşyaların ekonomik değeri kalmamaktadır. Bu durum davacının mağduriyetine yol açmaktadır.
Faturasız Eşyalar: Evlilik öncesi nakit ödemelerle alınan veya faturası aile büyükleri adına düzenlenen eşyaların aidiyetinin ispatı en zorlu alanlardan biridir.
Eşyalar Alınırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Eşyalar diğer eşin rızasıyla alınıyorsa yanınızda mutlaka tarafsız tanıklar bulundurun.
Her bir parça eşya için liste yapıp “eksiksiz ve hasarsız teslim alındı/verildi” şerhi düşerek karşılıklı imzalayın.
Eğer eşyaların kaçırılacağı, satılacağı veya başkalarına devredileceği şüphesi varsa, dava açılırken HMK m. 389 vd. uyarınca eşyalar üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilmelidir.
Konutta delil tespiti yaptırılması (HMK m. 400): Dava öncesinde veya dava ile birlikte mahkemeden bilirkişi marifetiyle konutta bulunan eşyaların tespitinin istenmesi, eşyaların sonradan inkar edilmesini önler.
Sık Sorulan Sorular
Eşim evde kalan eşyalarımı vermiyor, ne yapabilirim?
Aile Mahkemesinde kişisel eşyaların aynen iadesi, mümkün değilse bedelinin tahsili talepli dava açabilirsiniz. Davalı tarafın “davacının kişisel eşyalarını iade etmeye hazır olduklarına yönelik beyanda bulunduğu” durumlarda uyuşmazlık çözülmüş sayılır (Yargıtay 2. HD 2023/6994).
Polis eşliğinde kişisel eşyalarımı alabilir miyim?
Evet, 6284 sayılı Kanun’un 8/7 maddesi uyarınca güvenliğin sağlanması amacıyla kolluk marifetiyle eşyaların alınması talep edilebilir (Yargıtay 2. HD 2023/7334).
Çeyiz eşyaları boşanmada kime kalır?
Çeyiz eşyaları, onları getiren eşin kişisel malıdır ve ispatlanması halinde iadesi zorunludur (Yargıtay 2. HD 2024/305).
Eşyalarım satılmışsa parasını isteyebilir miyim?
Evet, aynen iadenin mümkün olmaması halinde eşyaların bedeli talep edilebilir. “ziynet eşyalarının davalı erkek tarafından ne için harcandığı/bozdurulduğu hususu ise davacı kadının kişisel malının iadesini etkilemez.” (Yargıtay 2. HD 2025/2400).
Ankara Aile Hukuku Avukatı Desteği
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her aile hukuku uyuşmazlığının kendine özgü şartları bulunduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey olarak uzun yıllardır Ankara ilinde avukat olarak hizmet vermekteyiz. Boşanma davası, mal paylaşımı davası, ziynet alacağı davası, velayet davası, nafaka davası, soybağının reddi davası ve babalık davası gibi Aile Hukuku kaynaklı konularda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız.
Ankara’da aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarınız uzman ve deneyimli kadromuz ile profesyonel destek alarak dava sürecinizi alanında uzman bir avukatla yürütmek için hukuk büromuzla 0537 932 50 50 numaralı hattımız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ankara boşanma davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara velayet davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Mal Rejiminin Tasfiyesi yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Nafaka Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Aile Hukuku yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Babalık Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Soybağının Reddi Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
