Eşin adresinin bilinmemesi boşanma davası açılmasını tek başına engellemez. Hmk ile davalının adresi dava dilekçesinde bulunması gereken unsurlar arasında sayılmışsa da adresin fiilen bilinememesi veya gösterilen adresten muhatabın ayrılmış olması doğrudan davanın reddini ya da açılmamış sayılmasını gerektirmez. Bu tür durumlarda öncelikle kanunun emrettiği adres araştırması ile tebligat usulleri eksiksiz şekilde uygulanır ve taraf teşkili sağlanmaya çalışılır.
1. Adresi Bilinmeyen Eşe Boşanma Davası Açılabilir mi?
Dava dilekçesinde davalının bilinen son adresinin gösterilmesi veya adres kayıt sistemindeki adresinin yer alması dava şartlarının ve dilekçe unsurlarının yerine getirilmesi bakımından yeterlidir. Davacının eşinin güncel adresini bilmemesi, dava açma hakkını ortadan kaldırmaz. Dava dilekçesinin hazırlanması ve taraf bilgilerinin doğru bildirilmesi bakımından boşanma davası öncesinde yapılması gereken hukuki hazırlıklar da önem taşır
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 10.06.2013 tarihli, E. 2013/3937 ve K. 2013/15989 sayılı ilamında, davacının eşinin adresini dilekçede bildirdiğini, tebligatın eşin adresten taşınması sebebiyle iade edildiğini ve yerel mahkemenin (Ankara 2. Aile Mahkemesi) yeni adres bildirilmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermesini hukuka aykırı bularak: “davacı kadının dava dilekçesinde davalı kocanın adresi bildirildiği için bir eksiklik bulunmamaktadır” tespitini yapmıştır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 05.12.2024 tarihli, E. 2023/788 ve K. 2024/1763 sayılı kararında da: “İş bu davada ise davacı tarafça dava dilekçesinde, davalılara ait adresler gösterilerek herhangi bir eksik husus bırakılmamıştır.” denilerek adres bildirilip de tebligat yapılamaması hâlinde HMK m. 119/2 uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
2. Mahkeme Adres Araştırmasını Nasıl Yapar?
Tebligat Kanunu’nun 10 uncu maddesi gereğince: “Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.” Mahkemenin ve tebliğ mercilerinin izlemesi gereken aşamalar yargı kararlarında şu sıralamayla belirlenmiştir:
Bilinen Son Adrese Normal Tebligat: Muhataba çıkarılan ilk tebligat, öncelikle bilinen veya gösterilen en son adresine, mavi renkli zarf kullanılmaksızın ve adres kayıt sistemindeki adres olduğuna ilişkin şerh verilmeksizin Kanunun 10. maddesine göre normal bir şekilde çıkarılmalıdır. Eşin adresinin bilinmemesi halinde boşanma davasının açılacağı mahkemenin belirlenmesi bakımından boşanma davalarında yetki ve görev kurallarına ilişkin yazımız incelenebilir.
MERNİS Adresine Tebligat (TK m. 21/2): Bilinen son adrese tebligat yapılamazsa muhatabın adres kayıt sistemindeki (MERNİS) adresi araştırılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 08.11.2017 tarihli, E. 2016/15681 ve K. 2017/12365 sayılı kararında ifade edildiği üzere: “Mahkemece davalı erkeğin bilinen en son adresi araştırılarak bulunan adrese tebligat yapılıp, tebliğ imkansızlığı sebebiyle iade olması durumunda, adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresine adresin “mernis adresi” olduğu belirtilmek suretiyle Tebligat Kanununun 21/2. maddesine göre tebliğ yoluna gidilmesi gerekir”
MERNİS Kaydı Yoksa Kurumlardan Geniş Kapsamlı Araştırma: MERNİS adresi bulunamazsa mahkeme resmî ve hususi kurumlardan adres araştırması yapar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 12.12.2024 tarihli, E. 2024/2290 ve K. 2024/9914 sayılı ile Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, E. 2024/1164 ve K. 2024/2116 sayılı kararlarında: “çok yönlü araştırma (resmi ve hususi müessese ve dairelerden örneğin seçim kurullarından, vergi dairesinden) yapılarak, bundan sonuç alınamaması halinde ilanen tebliğe gidilmesi gerekir. İlanen tebligat, başvurulacak son yoldur.” tespiti yinelenmiştir.
SGK ve İş Yeri Araştırması: Tebligat Kanunu m. 28 kapsamında iş yeri de araştırılmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.10.2021 tarihli, E. 2021/6385 ve K. 2021/7778 sayılı kararında; davalının MERNİS ve polnet kaydı bulunmasa dahi SGK sorgusunda tespit edilen iş yeri adresine tebligat çıkarılmadan ilanen tebligata gidilmesi bozma sebebi yapılmıştır.
Kolluk / Zabıta Tahkikatı: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (E. 2023/883, K. 2024/7511) yalnızca savcılığa yazı yazılarak kolluk tahkikatı ile yetinilmesini yetersiz bulmuş; ilgili diğer tüm kurumlardan bilgi toplanmasını zorunlu görmüştür.
3. İlanen Tebligat Hangi Şartlarda Yapılır?
Tebligat Kanunu’nun 28 inci maddesinin güncel metnine göre: “Adresi meçhul olanlara tebligat ilanen yapılır. Yukarıki maddeler mucibince tebligat yapılamıyan ve ikametgahı, meskeni veya iş yeri de bulunamıyan kimsenin adresi meçhul sayılır. Adresin meçhul olması halinde keyfiyet tebliğ memuru tarafından mahalle veya köy muhtarına şerh verdirilmek suretiyle tesbit edilir. Bununla beraber tebliği çıkaran merci, muhatabın adresini resmî veya hususi müessese ve dairelerden gerekli gördüklerine sorar ve zabıta vasıtasıyla tahkik ve tespit ettirir.”
Avukatın Gözünden
Uygulamada yapılan en büyük usul yanılgısı, tebligat parçası tebliğ imkânsızlığıyla iade edildiğinde derhal ilanen tebligat talep edilmesidir. Yargı içtihatlarının istisnasız kabul ettiği üzere ilanen tebligat bir başlangıç usulü değil, bütün yollar tüketildikten sonra gidilecek nihai yoldur. Sıralı usul tüketilmeden doğrudan ya da eksik araştırmayla ilan yoluna başvurulması hâlinde, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.12.2014 tarihli (E. 2014/14113, K. 2014/24517) ve 20.03.2014 tarihli (E. 2013/22763, K. 2014/6398) kararlarında vurgulandığı gibi şartları oluşmadan ilanen tebligat yoluna başvurulması sebebiyle verilen boşanma veya kabul kararları üst mahkemelerce bozulmaktadır. Bu durum davanın baştan itibaren uzamasına ve hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) zedelenmesine neden olur.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorunlar
1. Hasmın Adresine Tebligat Yapılamaması (TK m. 39)
Boşanma davalarında tarafların MERNİS adreslerinin ayrılık öncesindeki müşterek konut olarak kayıtlı kalması sık rastlanan bir durumdur. Davacı taraf kendi ikamet ettiği adresi davalı eşin MERNİS adresi olarak gösterip Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca tebliğ yaptıramaz. Aynı adreste oturan hasım tarafa veya hasım tarafın adresine yapılan tebligatlar usulsüz olup savunma hakkını kısıtlar.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.10.2021 tarihli (E. 2021/6139, K. 2021/7543) ve 16.04.2025 tarihli (E. 2024/7745, K. 2025/3761) kararlarında açıklandığı üzere: “Tebligat Kanunu’nun 39 ncu maddesine göre hasma tebligat yapılamaz.” (2021/7543 sayılı kararda: “Tebligat Kanunu’nun 39. maddesine göre hasma tebligat yapılamaz.”)

2. Yurt Dışındaki Eşin Durumu ve Konsolosluk Araştırması
Yurt dışında yaşayan eşlerin adres tespiti bakımından yalnızca Türkiye içindeki kayıtlarla yetinilemez. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 18.12.2017 tarihli, E. 2015/14403 ve K. 2017/17068 sayılı kararında belirtildiği gibi: “mahkemece yapılması gereken iş, usulüne uygun olarak hem yurt içinde Emniyet vasıtasıyla hem de yurt dışında Başkonsolosluk vasıtasıyla, ilgili birimler aracılığıyla tebligata yarar yeterli ve açık adres araştırması yapılması, bu araştırma neticesinde adresin tespit edilmesi halinde ise, Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebligat yapılması, şayet adres tespit edilemezse ancak TK md 28 hükmüne göre ilanen tebligat yapılması gerekmektedir.”
Ceza Genel Kurulunun 16.11.2021 tarihli (E. 2018/108, K. 2021/561) kararında da yurt dışında oturan kimselere ilan yoluyla tebligatta Tebligat Kanunu m. 28/4 kuralı hatırlatılmıştır: “Yabancı memleketlerde oturanlara ilanen tebligat yapılmasını icabettiren ahvalde tebliği çıkaran merci, tebliğ olunacak evrak ile ilan suretlerini yabancı memlekette bulunan kimsenin malüm adresine ayrıca iadeli taahhütlü mektupla gönderir ve posta makbuzunu dosyasına koyar.”
3. Yetersiz Adres ve Doğrudan Madde 35 Uygulaması
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 12.12.2024 tarihli kararında (E. 2023/883, K. 2024/7511): “sadece mahalle ve ilçe adı yazılarak tebligat çıkarılamayacağından adı geçenlere yapılan ilk tebligatların usulsüz olduğu” açıkça belirtilmiştir. Benzer şekilde Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (E. 2021/6139, K. 2021/7543) kararında: “Yetersiz olduğu açık olan adrese yapılan tebligat usulsüzdür.” tespitini yapmıştır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi ise 26.06.2024 tarihli, E. 2024/2617 ve K. 2024/3523 sayılı ilamında, köy adresinde oturup oturmadığı tahkik edilmeden doğrudan 35 inci maddeye göre yapılan işlemi: “Bu haliyle davalıya yapılan tebligat usulüne uygun değildir.” sayarak dosyayı geri çevirmiştir.
Sonuç olarak; Adresi bilinmeyen eşe karşı açılan boşanma davasında hak kaybı yaşanmaması ve kararın usulsüz tebligat gerekçesiyle üst mahkemelerce bozulmaması için kanuni tebligat sırasına mutlak surette riayet edilmelidir:
Dava dilekçesinde davalıya ait bilinen son adres belirtilmeli; bu adrese normal tebligat yapılmalıdır.
Bilinen adrese tebligat yapılamaması hâlinde adres kayıt sistemindeki MERNİS adresi belirlenerek Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca tebligat çıkarılmalıdır. Ancak bu adres davacı eşin de ikamet ettiği adres olmamalıdır; hasma tebligat yasağı (TK m. 39) gözetilmelidir.
MERNİS kaydı bulunmadığı veya adresten sonuç alınamadığı takdirde zabıta, muhtarlık, vergi daireleri, seçim kurulları, belediyeler, cep telefonu operatörleri ve SGK gibi tüm ilgili kurumlardan geniş kapsamlı adres araştırması yapılmalıdır. Yurt dışı ihtimalinde Başkonsolosluk araştırması tüketilmelidir.
Tüm araştırmalara rağmen adresi meçhul kalan davalıya ilanen tebligat yoluna gidilmeli, ilanen tebligatın son çare olduğu ve ilan evrakının adliye divanhanesinde askıya çıkarılmasının belgelenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Ankara Aile Hukuku Avukatı – Hukuki Bilgilendirme
Bu makalede yer alan açıklamalar, genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda olayların özellikleri, tarafların hukuki durumları, mevcut deliller ve yürürlükteki mevzuat farklılık gösterebileceğinden her somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey, Ankara’da aile hukuku kapsamında boşanma, velayet, nafaka, mal rejiminin tasfiyesi, ziynet alacağı, soybağının reddi ve babalık davaları gibi konularda avukatlık faaliyetini yürütmektedir.
Hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin görüşme ve iletişim için 0537 932 50 50 numaralı telefondan hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.
İlgili Hukuki Bilgilendirme Yazıları
Bu makalenin konusuyla bağlantılı diğer hukuki bilgilendirme yazılarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz:
Boşanma Davası Nerede Açılır? Yetkili ve Görevli Mahkeme
Boşanma Davası Açmadan Önce Yapılması Gerekenler






