Boşanma davalarında feragat, yargılama sürecini sona erdiren en keskin taraf işlemlerinden biridir. Feragat beyanı hem bir usul işlemi hem de maddi hukuk işlemi olarak kabul edilmektedir.
Boşanma Davasından Feragat Nedir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 307. maddesi uyarınca feragat, “davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi” olarak tanımlanmaktadır. Hukuk Genel Kurulu’nun 20.04.2021 tarihli, 2017/2817 E. ve 2021/519 K. sayılı ilamına göre; “davadan feragat, uyuşmazlığı sona erdirmesi nedeniyle bir usul işlemi olduğu gibi feragatin içeriği nedeniyle de aynı zamanda bir maddi hukuk işlemidir.”
Feragat İçin Karşı Tarafın Onayı Gerekir mi?
Feragat, tek taraflı bir irade beyanıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 29.04.2024 tarihli, 2023/6759 E. ve 2024/2964 K. sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere; “feragatin karşı tarafın muvafakatine bağlı olmadığı” kabul edilmektedir. Bu yönüyle davayı geri almadan (takipten vazgeçme) ayrılır; zira davayı geri alma ancak davalının rızası ile mümkündür.
Feragatin Kesin Hüküm Niteliği
HMK m. 311 uyarınca feragat, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 10.01.2023 tarihli, 2022/9593 E. ve 2023/111 K. sayılı kararında, “feragat beyanının yapıldığı anda kesin hükmün hukuki sonuçlarını doğuracağı anlaşılmakla” ifadesiyle bu durumun davanın reddini zorunlu kıldığı vurgulanmıştır.
Boşanma Davasından Ne Zamana Kadar Feragat Edilebilir?
Feragat, davanın her aşamasında gerçekleştirilebilir. Hukuk Genel Kurulu’nun 16.10.1991 tarihli, 1991/465 E. ve 1991/493 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, “Davanın her safhasında feragat mümkündür” ve “Şu halde dava karar kesinleşinceye kadar her hali ile derdesttir”
| İlk Derece Mahkemesi | Hüküm verilene kadar duruşmada veya dilekçeyle yapılabilir. |
| Karardan Sonra / İstinaf | HMK 310/2 uyarınca, hükümden sonra feragat edilirse dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; mahkemece ek karar verilir. |
| Temyiz Aşaması | Yargıtay incelemesi sırasında feragat edilirse, Yargıtay esası incelemeden dosyayı ek karar için mahkemesine gönderir. |
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 10.10.2023 tarihli, 2023/6745 E. ve 2023/4625 K. sayılı ilamında; “feragatin, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılması hâlinde, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir” kuralı hatırlatılmıştır.
Feragat Edilen Boşanma Davasındaki Olaylara Yeniden Dayanılabilir mi?
Yargıtay uygulamasında feragat, geçmişteki olayların affedildiği veya en azından hoşgörüyle karşılandığı karinesini oluşturur.
Genel Kural: “boşanma davasından feragat halinde, Yargıtay kararlarında da ifade edildiği gibi, bu tarihe kadar gerçekleşmiş olan kusurlu eylemlerin affedilmiş sayılacağı” kabul edilir (Yargıtay 2. HD, 18.04.2024, 2023/4304 E., 2024/2659 K.).
Kusursuzluk: “feragat nedeniyle erkeğin önceye dayalı kusurlarının kadın tarafından affedildiği, en azından hoşgörü ile karşılandığı, boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin de kusursuz hale geldiği” (Yargıtay 2. HD, 22.02.2024, 2024/284 E., 2024/1160 K.).
İstisna (Anlaşmalı Boşanma): “Feragat edilen dava münhasıran Türk Medeni Kanunu’nun 166/3 üncü maddesine dayalı olarak açılmışsa, anlaşmalı boşanma davasından feragat, dava tarihinden önceki olayların affedildiği sonucunu doğurmaz” (Yargıtay 2. HD, 24.06.2024, 2023/8695 E., 2024/4681 K.).
Boşanma davasında kusur makalemize buradan ulaşabilirsiniz.
Feragatten Sonra Yeniden Boşanma Davası Açılabilir mi?
Feragat, boşanma hakkından tamamen vazgeçmek değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 18.04.2024 tarihli kararında belirtildiği üzere; “boşanma davasından feragatin, haktan da feragat anlamına gelmeyeceği, buradaki feragatin aslında, boşanma davasının dayanağını oluşturan iddia veya boşanma sebeplerinden vazgeçmek anlamını taşıdığı” vurgulanmıştır.
Yeni Vakıaların Varlığı:
Feragatten sonra yeni bir dava açılabilmesi için feragat tarihinden sonra yeni bir kusurlu olayın gerçekleşmesi şarttır. “boşanma davasından feragat edildikten sonra devam edegelen evlilik birliği içinde meydana gelen yeni sebeplere dayanarak boşanma davasının açılabilmesinin mümkün olacağı” (Yargıtay 2. HD, 2023/4304 E.). Eğer “feragatten sonra bir araya gelinen süreç içerisinde boşanmayı gerektiren yeni bir maddi hadise gerçekleşmediği yada ispat edilemediği” anlaşılırsa, yeni dava reddedilir (Yargıtay 2. HD, 16.11.2020, 2020/4873 E., 2020/5755 K.).
Feragat Nafaka ve Tedbirleri Nasıl Etkiler?
Feragat, kural olarak davanın tüm fer’ilerini (eklentilerini) kapsar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 06.02.2024 tarihli, 2023/4283 E. ve 2024/589 K. sayılı kararında; davadan feragat eden tarafın “tedbir, yoksulluk nafakası, maddî ve manevî tazminat talebinin feragat nedeni ile reddine” karar verilmesi gerektiği onanmıştır.
Ancak boşanma hükmü kesinleşmişse durum farklıdır: “davacının boşanma davasından feragati kesinleşen hususlarda hukuken sonuç doğurmayacağı ancak feragatin davanın fer’îleri yönünden sonuç doğuracağı” kabul edilmektedir (Yargıtay 2. HD, 10.06.2024, 2023/6469 E., 2024/4429 K.).
Feragat Edilirse Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti Ne Olur?
Feragat eden taraf, HMK uyarınca aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerinden sorumlu olur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 21.02.2024 tarihli, 2023/3572 E. ve 2024/1083 K. sayılı ilamında; “kadının davasından feragat ettiği, bu durumda haklılık durumunun değerlendirilerek vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğu gerekçesi ile … kadının birleşen davası yönünden erkek yararına vekâlet ücretine” hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ayrıca çalışmayan eşin nafaka almasına yönelik makalemize buradan ulaşabilirsiniz.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Avukatın Gözünden Feragat
Uygulamada müvekkiller, eşleriyle barışma umuduyla “davadan vazgeçmek” istediklerinde, bunun hukuki sonucunun “geçmişi affetmek” olduğunu her zaman öngöremeyebilirler. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 06.02.2024 tarihli kararında, davacı kadının “feragat dilekçesi vermesindeki amacın boşanmadan vazgeçerek eşi ile tekrar bir araya gelme inancı olduğunu” beyan etmesine rağmen, feragatin kesin sonuçları nedeniyle tazminat ve nafaka taleplerinin reddi onanmıştır.
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:
Feragat beyanı “kayıtsız ve şartsız” (HGK, 2021/519) ve “açık, kesin ve koşulsuz” olmalıdır.
“Davadan feragat beyanının, kesin ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde açık olması lazımdır” (Yargıtay 2. HD, 21.11.2024, 2024/8064 E.).
Barışma amacıyla verilen dilekçeler, mahkemece “davacının istinaf dilekçesinin mahiyeti itibariyle davadan feragat niteliğinde olduğu” şeklinde yorumlanabilir (Yargıtay 2. HD, 03.07.2024, 2023/9110 E.).
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davasından vazgeçersem tekrar dava açabilir miyim? Evet, ancak feragat tarihinden sonra yeni bir olay/kusur gerçekleşmesi şartıyla açılabilir.
Feragat için eşimin kabulü gerekir mi? Hayır, feragat tek taraflı bir işlemdir.
İstinaftaki boşanma davasından feragat edilebilir mi? Evet, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada feragat mümkündür.
Feragatten önceki olayları yeni boşanma davasında kullanabilir miyim? Hayır, bu olaylar “affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış” sayılır. İstisnası anlaşmalı boşanmadan feragattir.
Boşanma davasından feragat edersem nafaka kesilir mi? Feragat davanın fer’ilerini de kapsadığından, aksi belirtilmedikçe nafaka ve tazminat talepleri de reddedilir.
Sonuç olarak; Boşanma davasından feragat, davayı kesin olarak sona erdiren ve geçmişteki kusurları hukuken silen (af/hoşgörü) bir işlemdir. Ankara Aile Mahkemeleri ve Bölge Adliye Mahkemeleri nezdindeki uygulamalarda, feragat beyanının içeriği titizlikle incelenmekte; barışma iradesi içeren beyanlar feragat olarak nitelendirilerek davanın reddine karar verilmektedir. Bu nedenle, feragat beyanında bulunmadan önce, bu işlemin nafaka, tazminat ve gelecekteki dava hakları üzerindeki etkileri profesyonel bir hukuki destekle değerlendirilmelidir.
Ankara Aile Hukuku Avukatı Desteği
Feragat sürecinin geri dönülemez sonuçları göz önüne alındığında, hak kayıplarının önlenmesi adına uzman hukuki danışmanlık alınması elzemdir.
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her aile hukuku uyuşmazlığının kendine özgü şartları bulunduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey olarak uzun yıllardır Ankara ilinde avukat olarak hizmet vermekteyiz. Boşanma davası, mal paylaşımı davası, ziynet alacağı davası, velayet davası, nafaka davası, soybağının reddi davası ve babalık davası gibi Aile Hukuku kaynaklı konularda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız.
Ankara’da aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarınız uzman ve deneyimli kadromuz ile profesyonel destek alarak dava sürecinizi alanında uzman bir avukatla yürütmek için hukuk büromuzla 0537 932 50 50 numaralı hattımız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ankara boşanma davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara velayet davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Mal Rejiminin Tasfiyesi yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Nafaka Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Aile Hukuku yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Babalık Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Soybağının Reddi Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
