Boşanma davasında karşı dava, davalının asıl davaya cevap süresi içinde, davacıya karşı aynı mahkemede açtığı bağımsız bir davadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2008/668-2008/1761-18.02.2008 sayılı kararında bu durumu, “Davacı koca, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanarak boşanma davası açmış, davalıda, bu davaya süresi içinde verdiği cevap dilekçesiyle harcını ödeyerek karşı boşanma davası açmıştır.Bu durumda ortada, iki ayrı boşanma davası mevcuttur” şeklinde tanımlamıştır.
Asıl Dava ve Karşı Dava İlişkisi
Asıl dava ile karşı dava, aynı evlilik birliğinden kaynaklanan hukuki ilişkiye dayanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/4005-2024/1645-11.03.2024 sayılı karara göre, “taraflar arasındaki aynı evlilik birliğinden kaynaklanan hukukî ilişkiye dayalı her bir boşanma davasında verilecek her bir kararın diğerini etkileyecek nitelikte olduğu, zira eşler arasında boşanma kararı verilecek tek bir evlilik bulunduğu” kabul edilmektedir.
Davalının Yalnızca Cevap Vermesi ile Karşı Dava Açması Arasındaki Fark Nedir?
Davalının cevap dilekçesinde boşanmak istemediğini belirtip sadece tazminat veya nafaka talep etmesi, usulüne uygun bir karşı dava açıldığı anlamına gelmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/1030-2023/3980-14.09.2023 sayılı kararda vurgulandığı üzere, “Davalı erkek cevap dilekçesinde boşanmak istemediğini belirtmekle, erkeğin boşanma istemli bir karşı davası bulunmamaktadır” Ayrıca, dilekçede sadece karşı dava ifadesinin kullanılması hukuki niteliği değiştirmez; “Davalı erkek cevap dilekçesinde ‘karşı dava’ ifadesi kullanmış olması cevap dilekçesini karşı dava haline getirmez.”
Boşanma Davasında Neden Karşı Dava Açılır?
Karşı dava, davalının sadece savunma yapmakla yetinmeyip, kendi boşanma talebini ve buna bağlı haklarını ileri sürmesi için açılır.
Davacının da kusurlu olduğunun ileri sürülmesi: Tarafların kusur durumlarının tespiti için karşı davanın varlığı kritiktir.
Davalının kendi boşanma talebi: Davalı, evliliğin sona ermesini istiyorsa karşı dava açmalıdır.
Nafaka ve tazminat talepleri: Boşanmanın fer’îsi niteliğindeki bu talepler karşı davada veya asıl davaya cevapla ileri sürülebilir. Tazminata yönelik makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Velayete ilişkin talepler: Ortak çocukların velayeti konusunda mahkemenin sağlıklı karar verebilmesi için davaların birlikte görülmesi gerekir.
Karşı Dava Açma Süresi Nedir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca genel kural, karşı davanın cevap süresi içinde açılmasıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2022/8070-2022/10754-26.12.2022 sayılı kararda belirtildiği üzere, “Kural olarak, “karşı dava”, esas davaya cevap süresi içinde açılmalıdır ( HMK.m.133/1).”
Süre Geçtikten Sonra Açılan Dava ve Usul Ekonomisi
Süresinde açılmayan karşı davanın normal şartlarda ayrılması gerekir (HMK m.133/2). Ancak boşanma davalarının niteliği gereği Yargıtay, usul ekonomisi ilkesini ön planda tutmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2024/161-2024/8160-01.11.2024 sayılı karara göre, “süresinde açılmayan karşı boşanma davasının ayrılmasına karar verilse bile, tekrar birleştirilmesine karar verilmesi gerekeceğinden, davanın ayrılmasında da “usul ekonomisi” ilkesi gereğince, bir yarar bulunmadığı, bu nedenlerle, süresinde açılmamış olsa bile, karşı boşanma davasının esasına girilerek bir karar verilmesi gerektiği” kabul edilmektedir.
Karşı Dava İçin Ayrı Harç Ödenir mi?
Karşı dava bağımsız bir dava niteliğinde olduğundan harca tabidir. Ancak boşanmanın fer’îsi (eki) niteliğindeki talepler ile bağımsız talepler arasında harç bakımından fark vardır.
| Boşanma Talebi | Harca tabidir. | Yargıtay 2. HD 2022/10852-2024/2771 |
| Maddi/Manevi Tazminat | Boşanmanın eki ise harca tabi değildir. | Yargıtay 2. HD 2022/10483-2023/1167 |
| Yoksulluk Nafakası | Harca tabi değildir. | Yargıtay 2. HD 2013/9117-2013/23460 |
| Eşin Soyadını Kullanma İzni | Ayrı bir dava olup maktu harca tabidir. | Yargıtay 2. HD 2023/9846-2024/1921 |
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2023/9846-2024/1921-19.03.2024 sayılı kararda, “kadının eşinin soyadını kullanmasına izin verilmesi isteğinin boşanmanın eki niteliğinde olmadığı, ayrı bir dava olup, maktu harca tabi olduğu” açıkça belirtilmiştir.
Asıl Boşanma Davası Reddedilirse Karşı Dava Devam Eder mi?
Asıl dava ve karşı dava bağımsız davalardır. Birinin reddedilmesi diğerinin incelenmesine engel teşkil etmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2024/6491-2024/7499-16.10.2024 sayılı kararda, erkeğin davasının reddine, kadının zina nedenine dayalı birleşen (karşı) davasının kabulüne karar verilmiştir.
Asıl Davanın Kesinleşmesi Durumu
Eğer asıl davadaki boşanma hükmü kesinleşirse, karşı davadaki boşanma talebi konusuz kalır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2022/10226-2023/1108-16.03.2023 sayılı kararda, “davacı-karşı davalı kadının açtığı asıl davadaki boşanma hükmü kesinleştiğinden davalı-karşı davacı erkeğin karşı davasındaki boşanma talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına” hükmedilmiştir.
Karşı Davada Yeni Vakıalar İleri Sürülebilir mi?
Karşı dava açan taraf, kendi boşanma sebeplerini ve karşı tarafın kusurlu davranışlarını bağımsız bir dava dilekçesiyle ileri sürer. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2024/6491-2024/7499-16.10.2024 sayılı kararda davalı-davacı kadının, erkeğin zina eylemi, konutu terk etmesi ve birlik görevini ihmal etmesi gibi yeni vakıaları karşı davasında ileri sürdüğü görülmektedir.
Önemli Not: 4721 sayılı Kanun m.166/4 uyarınca (14.11.2024-7532/13 md. değişikliği), boşanma davasının reddinin kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesi ve ortak hayatın kurulamaması halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Yargıtay ile Uygulamada Karşı Boşanma Davası
Yargıtay, boşanma davalarında “tek bir kusur belirlemesi” yapılmasını zorunlu görmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2021/7536-2021/9868-21.12.2021 sayılı karara göre, “dayanılan tüm delillerin toplanması, birlikte değerlendirme yapmak suretiyle tek bir kusur belirlemesi yapılması, ferî talepler yönünden de belirlenen kusur durumu dikkate alınarak tek bir hüküm kurulması da boşanma davalarında bir zorunluluktur”
Karşı Dava Açılırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Harç İkmali: Usulüne uygun bir karşı dava için harç yatırılmalıdır. Harçlandırılmayan dilekçe karşı dava haline gelmez (Yargıtay 2. HD 2022/10852-2024/2771).
Açık Talep: Dilekçede açıkça boşanma iradesi ve karşı dava talebi yer almalıdır.
Birleştirme: 6100 sayılı mevzuat m.166 (7589 sayılı Kanun değişikliği) uyarınca, aralarında bağlantı bulunan davalar ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. İlk davanın açıldığı mahkeme birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bununla bağlıdır.
Duruşma Düzeni: 6100 sayılı mevzuat m.147 (7589 sayılı Kanun eklemesi) uyarınca, duruşmalar arasındaki süre üç aydan daha uzun olamaz.
Uygulamada karşılaşılan Sorunlar
Süresinden Sonra Açılan Karşı Dava: Literatürde, cevap süresi geçtikten sonra açılan karşı davanın akıbeti tartışmalıdır. Bir görüş, süresinde açılmayan karşı davanın tefrik edilmesi (ayrılması) gerektiğini savunurken; Yargıtay ve güncel doktrin eğilimi, HMK m. 166/1 uyarınca davalar arasında bağlantı olduğu için bu davanın ayrı bir esasa kaydedilip asıl dava ile birleştirilmesi gerektiğini, usul ekonomisinin bunu gerektirdiğini belirtmektedir. 7589 sayılı Kanun ile değişik HMK m. 166 uyarınca, aynı yargı çevresindeki bağlantılı davaların ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilmesi kuralı, bu süreci daha da netleştirmiştir.
Kusur Belirlemesinde Savunma vs. Karşı Dava: Davalının karşı dava açmaksızın sadece davacının kusurlu olduğunu ileri sürmesi (savunma), davacının davasının reddini sağlayabilir. Ancak Yargıtay, özel boşanma sebeplerinde (örneğin hayata kast) davalı karşı dava açmamışsa, davacının kusurunun boşanma hükmüne esas alınamayacağını, sadece savunma sınırlarında kalacağını ifade etmektedir. Boşanma davasında kusur hususunu detaylı ele aldığımız makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Avukatın Davaya Etkisi
Dilekçeler Teatisi: Karşı dava açıldığında, asıl davanın davacısı “karşı davalı” sıfatını alır ve karşı davaya cevap verme hakkına sahip olur. Bu durum, dilekçeler teatisi aşamasını genişletir.
Duruşma Düzeni: 7589 sayılı Kanun ile HMK m. 147’ye eklenen 3. fıkra uyarınca, duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz. Asıl ve karşı davanın birlikte görülmesi, tahkikat aşamasının her iki dava için ortak yürütülmesini zorunlu kılar; bu da yargılamanın hızlanmasına hizmet eder.
Hüküm Kurma: Mahkeme, asıl dava ve karşı dava hakkında tek bir ilam verir ancak hüküm fıkrasında her iki dava hakkındaki kararı (kabul, ret, kusur oranları) ayrı ayrı ve açıkça göstermek zorundadır. Karşı dava hakkında hüküm kurulmaması, Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Bana boşanma davası açıldı, ben de dava açmalı mıyım?
Eğer siz de boşanmak istiyorsanız ve karşı tarafın kusurlu olduğunu ispatlayarak tazminat/nafaka haklarınızı güvence altına almak istiyorsanız karşı dava açmanız stratejik önem taşır.
Karşı boşanma davası açmak için kaç günüm var?
Kural olarak cevap süresi (tebliğden itibaren 2 hafta) içinde açılmalıdır. Ancak Yargıtay, usul ekonomisi gereği süresinden sonra açılan davaların da birlikte görülmesi gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 2. HD 2024/161-2024/8160).
Karşı dava açmazsam tazminat isteyemez miyim?
İsteyebilirsiniz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2022/10483-2023/1167-21.03.2023 sayılı karara göre, “maddî ve manevî tazminat talepleri için ayrıca bir dava açılmasına gerek olmadığı, bu taleplerin boşanma davasının feri niteliğinde talepler olduğu” kabul edilmektedir.
Eşim boşanma davasından vazgeçerse benim karşı davam devam eder mi?
Evet, karşı dava bağımsız bir davadır. Asıl davanın feragat nedeniyle sona ermesi karşı davayı durdurmaz.
Hem asıl dava hem karşı dava kabul edilebilir mi?
Evet, tarafların her ikisinin de kusurlu bulunması durumunda her iki dava da kabul edilebilir. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi-2008/668-2008/1761-18.02.2008 sayılı kararda belirtildiği üzere, “Dava ve karşılık dava hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması gerekir”
Sonuç olarak; Boşanma davalarında karşı dava, tarafların kusur durumlarının netleşmesi ve fer’î taleplerin (tazminat, nafaka, velayet) sağlıklı değerlendirilmesi için hayati bir araçtır. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri, usul ekonomisi gereği bu davaların birleştirilerek görülmesini ve tek bir kusur tespiti üzerinden hüküm kurulmasını zorunlu kılmaktadır. 6100 sayılı HMK’da yapılan son değişiklikler (7589 sayılı Kanun) ile birleştirme kararlarının kesinleşmesi ve duruşma sürelerine ilişkin getirilen yeni kurallar, bu sürecin hızlanmasını hedeflemektedir.
Ankara Aile Hukuku Avukatı Desteği
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her aile hukuku uyuşmazlığının kendine özgü şartları bulunduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey olarak uzun yıllardır Ankara ilinde avukat olarak hizmet vermekteyiz. Boşanma davası, mal paylaşımı davası, ziynet alacağı davası, velayet davası, nafaka davası, soybağının reddi davası ve babalık davası gibi Aile Hukuku kaynaklı konularda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız.
Ankara’da aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarınız uzman ve deneyimli kadromuz ile profesyonel destek alarak dava sürecinizi alanında uzman bir avukatla yürütmek için hukuk büromuzla 0537 932 50 50 numaralı hattımız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ankara boşanma davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara velayet davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Mal Rejiminin Tasfiyesi yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Nafaka Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Aile Hukuku yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Babalık Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Soybağının Reddi Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
