Eşlerden Birinin Ölümü Boşanma Davasını Nasıl Etkiler?
Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin vefat etmesi halinde, evlilik birliği mahkeme kararına lüzum kalmaksızın ölüm olayı ile kendiliğinden son bulur. Eşlerden birinin ölümü üzerine taraflar arasındaki evlilik birliği mahkeme kararına ihtiyaç duyulmadan kendiliğinden sona erecektir.
Boşanma Hakkında Karar Verilmesinin Mümkün Olmaması
Evlilik birliği ölümle nihayete erdiğinden, mahkemenin artık tarafların boşanmasına karar vermesi hukuken imkânsız hale gelir. Yargıtay bu hususu “Boşanma hükmü henüz kesinleşmeden davacının ölmesi sebebiyle evlilik ölümle sona ermiştir. Dolayısıyla boşanma ve eki niteliğindeki hükümlerin infaz kabiliyeti kalmamıştır.” şeklinde değerlendirmiştir.
Açılmış Dava Dosyasının Akıbeti
Eşlerden birinin vefatı üzerine boşanma davası konusuz kalır. Bu usuli duruma binaen mahkemece davanın esası hakkında bir hüküm kurulamayarak karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.06.2020 tarihli, 2017/2296 Esas ve 2020/476 Karar sayılı kararında, mahkemenin “davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermesi gerektiği her türlü duraksamadan uzaktır.” ifadesini kullanmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 18.05.2023 tarihli, 2022/11178 Esas ve 2023/2567 Karar sayılı ilamında da, “Davacı erkeğin, boşanma hükmü henüz kesinleşmeden, dosya temyiz aşamasındayken 20.12.2022 tarihinde öldüğü anlaşılmaktadır. Bu halde evlilik ölümle sona ermiş, boşanma davası konusuz kalmıştır.” tespitine yer vererek davanın konusuz kaldığını belirtmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 04.02.2026 tarihli, 2025/9543 Esas ve 2026/1103 Karar sayılı kararında ise “karar verilmesine yer olmadığına ve dava tarihindeki haklılık durumuna göre yargılama giderlerine karar vermek gerekir” şeklinde usulü belirlemiştir.
Ölen Eşin Mirasçıları Boşanma Davasına Devam Edebilir mi? Mirasçıların Davaya Devam Hakkı Var mıdır?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 181 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, boşanma davası sürerken taraflardan birinin ölümü üzerine ölen eşin kanuni mirasçılarına yargılamayı devam ettirme yetkisi tanınmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 14.09.2015 tarihli, 2015/83 Esas ve 2015/15756 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, “Yasa hükmü, açıkca, boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarına, davaya devam etme ve diğer eşin kusurlu olduğunu tespit ettirme imkanı tanımıştır.”
Mirasçıların davaya katılmasıyla uyuşmazlığın niteliği değişir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 23.03.2023 tarihli, 2023/928 Esas ve 2023/1263 Karar sayılı ilamında, mirasçının dilekçesi sonrası “davanın 4721 sayılı Kanun`un 181 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yasa gereği sağ kalan eşin kusur tespiti davasına dönüştüğü değerlendirilerek yargılamaya devam olunduğu” ifade edilmiştir.
Kusur Tespitinin Amacı Nedir?
Mirasçıların davaya devam etmelerindeki ana gayeleri boşanma hükmü elde etmek değil, sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek nitelikte kusurlu olduğunun tespitini sağlamaktır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 15.05.2019 tarihli, 2018/3558 Esas ve 2019/5112 Karar sayılı ilamında, “Ölenin mirasçılarından birinin devam ettirdiği davanın, boşanmaya yönelik olmayacağı, devam edilen davada, diğer eşin kusurlu olup olmadığının karara bağlanacağı” vurgulanmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 27.02.2013 tarihli, 2012/19183 Esas ve 2013/5313 Karar sayılı ilamında da, “Bu nedenle, ölen davacı mirasçılarının davalının kusurlu olduğunu tespit ettirmek bakımından, hukuki yararları mevcut olup; yasal olarak davayı devam ettirme hakları vardır” sonucuna varmıştır. Ayrıca boşanma davasında kusur ispatına yönelik makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Mirasçılık Sıfatına Etkisi Nedir?
Kusur tespitinin nihai sonucu sağ kalan eşin tereke üzerindeki haklarını ortadan kaldırmaktır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 20.03.2024 tarihli, 2024/2527 Esas ve 2024/1942 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere, “Ancak, boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde, sağ kalan eş, ölen eşe mirasçı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder.” Nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 21.11.2024 tarihli, 2024/193 Esas ve 2024/5159 Karar sayılı ilamında, “boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçıları tarafından devam ettirilen dava sonucunda boşanmaya neden olan olaylarda davalının tam kusurlu olduğunun kesinleşmiş mahkeme kararı ile tespit edildiği” durumlarda, “4721 sayılı Kanun’un 181 inci maddesi gereğince davalı …’in mirasçı olamayacağı” hükme bağlanmıştır.
Boşanma Kararı Kesinleşmeden Ölüm Olursa Sağ Kalan Eş Mirasçı Olmaya Devam Eder mi?
Boşanma kararı verilmiş olsa dahi ilam kesinleşmeden ölüm gerçekleşmişse, evlilik ölümle nihayet bulduğundan sağ kalan eş kural olarak yasal mirasçı sıfatını korur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 06.10.2015 tarihli, 2015/2916 Esas ve 2015/17562 Karar sayılı ilamında bu kuralı, “Evliliğin ölümle sona ermiş olması durumunda da sağ eş, ölenin yasal mirasçısıdır. Sağ eşin yasal mirasçılık sıfatını ve varsa boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları (aksi tasarruftan anlaşılmadıkça) kaybetmesi, bir halde mümkündür. O da, ölenin mirasçılarından birinin, açılmış olan davaya devam etmesi ve davalının kusurunun ispatlanması halidir. (TMK. m. 181/2)” biçiminde özetlemiştir.
Davaya Mirasçılar Tarafından Devam Edilmesi ve Sağ Kalan Eşin Kusurunun Belirlenmesi
Sağ kalan eşin yasal mirasçılık sıfatının kalkması belirli usuli koşulların birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 13.03.2023 tarihli, 2022/9263 Esas ve 2023/985 Karar sayılı kararında bu koşulları, “Buna göre, sağ kalan eşin mirasçılık sıfatının ortadan kalkması için, boşanma davası sırasında eşlerden birinin ölmüş olması, diğer eşin mirasçılarından birinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispat edilmesi gerekir” şeklinde açıklamıştır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 14.03.2013 tarihli, 2012/25409 Esas ve 2013/4761 Karar sayılı ilamında, sağ kalan eşin kusurunun ispatlanması durumunda “ilk fıkra hükmü gereği boşanan eş gibi miras hakkını kaybedeceği belirtilmektedir.” denilerek sosyal güvenlik kapsamında “davacıya bağlanan ölüm aylığı, hak sahipliği sıfatının kaybedildiğinden bahisle 23.06.2010 tarihi itibarıyla kesilmiş” olduğu somut örneğiyle paylaşılmıştır.
Kusur Nasıl Belirlenir?
Önceden Sunulmuş Deliller, Tanıklar, Mesaj ve Diğer Belgeler
Yargılamada kusur belirlemesi yapılırken ölen tarafın daha önce dosyaya kazandırdığı deliller ana omurgayı oluşturur. Delillerin sunulması ve toplanması sınırlarına ilişkin olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.06.2020 tarihli, 2017/2296 Esas ve 2020/476 Karar sayılı kararında çok önemli bir ilke koymuştur: “Mirasçılar tarafından sürdürülen boşanma davalarında ölen eş delillerini sunmuş ise mirasçılar yeniden delil gösterme hakları bulunmamaktadır. Ölen eş tarafından sunulan ve fakat mahkemece toplanılmayan delillerin araştırılıp değerlendirilmesi mirasçılar tarafından talep edilebilir”.
Diğer taraftan Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 04.03.2024 tarihli, 2023/3752 Esas ve 2024/1436 Karar sayılı ilamında ise usuli aşamaya göre, “bu halde, davalının mirasçılarına tebligat çıkartılıp, davaya devam etmek istediklerini bildirmeleri halinde, davalı mirasçılarının talebi nedeniyle davaya davalı mirasçıları dahil edilip tarafların delillerinin sorulması, göstermeleri halinde toplanması ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek kusur tespiti yönünden karar verilmesi gerektiği” belirtilmiştir. Dosyada tanık beyanları, mesajlar veya belgeler hususunda bunun dışında özel bir delil türü ayrımı zikredilmemiştir.
Mirasçıların Yargılamadaki Konumu ve Boşanma Sebebinin Niteliği
Mirasçılar davayı sağ kalan eşin kusur tespiti amacıyla yürütürler. Ancak davanın dayandığı boşanma sebebi kusur incelemesine elverişli olmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 19.10.2023 tarihli, 2023/4163 Esas ve 2023/4942 Karar sayılı ilamında, özel boşanma sebeplerinde kusur araştırmasının sınırlı olabileceğini vurgulayarak, “4721 sayılı Kanun’un 163 üncü maddesinde yer alan suç işleme nedeni ile boşanma, Kanunda düzenlenen özel boşanma sebeplerinden biridir… Bu davada davacının kusuru araştırılamaz ve kusur kıyaslaması yapılamaz” gerekçesiyle sağ kalan eşin kusurunun ispatlanamayacağı hallerde mirasçıların isteminin reddi gerektiğini karara bağlamıştır. Mahkemece sadece gerekçede kusur tartışılması yetersiz olup, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 16.06.2020 tarihli, 2019/8557 Esas ve 2020/3040 Karar sayılı ilamı uyarınca hüküm fıkrasında olumlu veya olumsuz açık bir tespit hükmü kurulmalıdır.
Ölüm Hâlinde Nafaka Ne Olur?
Araştırma verilerinde tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve birikmiş nafaka alacaklarının ölüm anındaki akıbeti, terekeye intikali ya da tahsil kabiliyetine dair müstakil bir yargı kararı veya detaylı veri yer almamaktadır. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 20.03.2024 tarihli, 2024/2527 Esas ve 2024/1942 Karar sayılı kararında genel bir ilke olarak; “Boşanma hükmü henüz kesinleşmeden davacının ölmesi sebebiyle evlilik ölümle sona ermiştir. Dolayısıyla boşanma ve eki niteliğindeki hükümlerin infaz kabiliyeti kalmamıştır.” tespiti yapılmıştır.
Maddi ve Manevi Tazminat Taleplerinin Durumu
Boşanmanın fer’î niteliğindeki talepler kural olarak boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı sonuçlardır. Evlilik ölümle son bulduğunda boşanma hükmü verilemeyeceğinden, boşanmaya bağlı fer’î tazminat talepleri de esastan karara bağlanamaz. Maddi ve manevi tazminata yönelik makalemize buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 23.03.2023 tarihli, 2023/928 Esas ve 2023/1263 Karar sayılı ilamında, “evlilik birliği ölümle sona erdiğinden müteveffa davacı karşı davalı kadının boşanmanın fer’î niteliğindeki maddî ve manevî tazminat talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir” değerlendirmesini yapmıştır. Benzer şekilde Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 14.09.2015 tarihli, 2015/83 Esas ve 2015/15756 Karar sayılı kararında, “Evlilik birliği, davacı eşin ölümü nedeniyle son bulmuş olup, ölü eşin mirasçıları tarafından devam edilen davada konusu kalmayan boşanmanın fer’i sonuçlarına dayalı olarak hüküm kurulamaz.” denilerek, tazminat isteminin reddi yerine “Manevi tazminat isteği hakkında ‘karar verilmesine yer olmadığına’ şeklinde karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde ret hükmü kurulması usul ve yasaya aykırıdır.” tespiti yapılmıştır. Ölümden önce kesinleşmiş veya fer’î nitelikte olmayan diğer münferit tazminat taleplerine ilişkin araştırma verilerinde ek bir bilgi bulunmamaktadır.
Mal Rejimi Nasıl Sona Erer?
Evlilik birliğinin ölümle sona ermesi, boşanma nedeniyle tasfiye süreçlerinden farklı hukuki neticeler doğurabilir; ancak sunulan araştırma verileri ve yargı kararları içerisinde eşlerden birinin ölümü halinde mal rejiminin ne şekilde tasfiye edileceği, miras hakkı ile artık değer veya katılma alacağının ayrımı hususlarına ilişkin hiçbir veri ve karar yer almamaktadır. Bu sebeple mevcut kaynaklar dahilinde ayrıntılı hukuki değerlendirme yapılması mümkün değildir. Katılma alacağına dair yazımıza buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Yargıtay Uygulamasında Boşanma Davası Sırasında Ölüm
Yargıtay kararları istikrarlı bir biçimde şu aşamaları öngörmektedir:
Kesinleşmeden önce ölüm gerçekleşmişse boşanma davası konusuz kalır ve boşanma hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir.
İlk Derece veya Bölge Adliye Mahkemesi aşamasında ölen eşin mirasçılarına bildirim yapılarak davaya kusur tespiti bakımından devam edip etmeyecekleri sorulmalıdır (Yargıtay 2. HD 18.05.2023, E. 2022/11178, K. 2023/2567; Yargıtay 2. HD 26.05.2022, E. 2022/2809, K. 2022/5043; Yargıtay 2. HD 13.10.2025, E. 2025/7802, K. 2025/8651; Yargıtay 2. HD 27.02.2025, E. 2025/288, K. 2025/2096).
Mirasçılardan en az biri davayı devam ettirirse sağ kalan eşin kusuru incelenir ve hüküm fıkrasında buna dair karar verilir.
Yargıtay Kararları, Uygulamaya Dair Kararlar
| Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.06.2020, E. 2017/2296, K. 2020/476 | Evlilik ölümle kendiliğinden sona erer, dava konusuz kalır. Mirasçılar davaya devam ederse ancak toplanmamış delillerin toplanmasını isteyebilir, yeni delil sunamaz. |
| Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.03.2024, E. 2024/2527, K. 2024/1942 | Boşanma ve fer’i hükümlerin infaz kabiliyeti kalmaz. Kusur ispatlanırsa sağ eş mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları kaybeder. |
| Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.03.2023, E. 2023/928, K. 2023/1263 | Dava kusur tespiti davasına dönüşür. Boşanmanın fer’îsi niteliğindeki maddi ve manevi tazminat talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilir. |
| Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.10.2023, E. 2023/4163, K. 2023/4942 | Suç işleme sebebiyle boşanma (TMK 163) davasında karşı tarafın kusur araştırması yapılamayacağından mirasçıların kusur tespiti talebi reddedilmelidir. |
| Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 21.11.2024, E. 2024/193, K. 2024/5159 | Mirasçılar tarafından devam ettirilen davada sağ kalan eşin tam kusurlu olduğu saptandığında mirasçılık belgesi iptal edilir, sağ eş mirasçı olamaz. |
| Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 14.03.2013, E. 2012/25409, K. 2013/4761 | Sağ eşin kusurunun ispatlanması ölüm aylığı gibi sosyal güvenlik hak sahipliği sıfatını dahi kaybettirir. |
Avukatın Gözünden Ölüm Sonrası Devam Eden Aile Hukuku Uyuşmazlıkları
Yargılama esnasında gerçekleşen ölüm halinde vekillerin dosyada boşanma talebini sürdürmeleri mümkün olmayıp, vekâlet ilişkisi ve temsil yetkisi ölen eş yönünden son bulacağından, mirasçıların vekâletnamesiyle kusur tespiti iradesinin gecikmeksizin dosyaya sunulması zorunludur. Dava boşanma davası olmaktan çıkarak sağ kalan eşin kusurunun tespitine hasredilen özel bir uyuşmazlığa dönüştüğünden usul ekonomisi ve talep stratejisi bu amaca göre kurgulanmalıdır.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorunlar
Mahkemelerin veya tarafların ölüm olayına rağmen davanın esası hakkında boşanma veya boşanmanın fer’isi niteliğindeki tazminatlara dair ret ya da kabul kararı vermeleri usule aykırılık oluşturmaktadır.
Mirasçıların davaya devam hakkı hatırlatılmadan ve bu konuda iradeleri sorulmadan doğrudan dosyanın kapatılması bozma sebebidir.
Hüküm fıkrasında kusur tespitine yönelik olumlu ya da olumsuz bağımsız bir hüküm kurulmayıp sadece gerekçede tartışılması bozmayı gerektirmektedir.
Mirasçılar Açısından Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Mirasçılardan tek bir kişinin dahi davaya devam yönünde irade açıklaması yargılamanın sürmesi için kafidir.
Mirasçılar ancak ölen eşin sunduğu delillerin toplanmasını isteyebilir; ölen eş süresinde delil bildirmemişse kendiliklerinden yeni delil ikame edemezler.
Kusur ispatlandığı takdirde sağ kalan eş yalnızca mirasçılık sıfatını kaybetmekle kalmaz; boşanmadan evvel lehine yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla tanınan hakları da (tasarruftan aksi anlaşılmadıkça) yitirir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası sürerken eş ölürse dava düşer mi?
Dava doğrudan düşmez; evlilik ölümle nihayete erdiğinden boşanma talebi konusuz hale gelir ve mahkemece karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Ancak ölen eşin mirasçıları kusur tespiti amacıyla davayı sürdürme hakkına sahiptir.
Ölen eşin çocukları boşanma davasına devam edebilir mi?
Evet. Ölen eşin kanuni mirasçısı olan çocukları veya diğer mirasçıları 4721 sayılı Kanun’un 181 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurunun tespitini isteyebilirler.
Boşanmak üzere olduğum eş ölürse mirasçı olur muyum?
Boşanma kararı henüz kesinleşmeden eş vefat ederse kural olarak evlilik ölümle bittiği için sağ kalan eş mirasçı sıfatını korur. Ancak ölen eşin mirasçıları davayı devam ettirip sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek nitelikte kusurlu olduğunu kanıtlarlarsa, sağ kalan eş mirasçılık hakkını kaybeder.
Ölen eşin kusurlu olduğu sonradan tespit edilebilir mi?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 181 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme, sağ kalan diğer eşin kusurunun ispatlanmasına yöneliktir. Ayrıca TMK m. 163 gibi özel boşanma sebeplerinde kusur araştırması ve kusur kıyaslaması yapılması hukuken mümkün bulunmamaktadır.
Boşanma davası devam ederken ölüm mal paylaşımını nasıl etkiler?
Sunulan yargı kararları ve analiz verileri içerisinde boşanma davası devam ederken gerçekleşen ölümün mal paylaşımı ve tasfiyeye somut etkisine yönelik veri bulunmamaktadır.
Sonuç olarak ; Boşanma yargılaması devam ederken eşlerden birinin vefatı evliliği ölüm vakıası ile sonlandırmakta ve boşanma davasını konusuz bırakmaktadır. Bu durumda mahkemece boşanma ve fer’î nitelikteki tazminat talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmelidir. 4721 sayılı Kanun’un 181/2. maddesi gereğince ölen eşin mirasçılarından birinin talebiyle sağ kalan eşin kusurunun tespiti davası olarak sürece devam edilmesi mümkündür. Kusuru ispatlanan sağ kalan eş ise kanuni mirasçılık sıfatını ve lehine yapılmış ölüme bağlı tasarruflardan doğan haklarını kaybetmektedir.
Ankara Aile Hukuku Avukatı Desteği
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her aile hukuku uyuşmazlığının kendine özgü şartları bulunduğundan somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Av. Akın Özbey olarak uzun yıllardır Ankara ilinde avukat olarak hizmet vermekteyiz. Boşanma davası, mal paylaşımı davası, ziynet alacağı davası, velayet davası, nafaka davası, soybağının reddi davası ve babalık davası gibi Aile Hukuku kaynaklı konularda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız.
Ankara’da aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarınız uzman ve deneyimli kadromuz ile profesyonel destek alarak dava sürecinizi alanında uzman bir avukatla yürütmek için hukuk büromuzla 0537 932 50 50 numaralı hattımız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ankara boşanma davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara velayet davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Mal Rejiminin Tasfiyesi yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Nafaka Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Aile Hukuku yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Babalık Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
Ankara Soybağının Reddi Davası yazımıza ulaşmak için buraya tıklayınız
