Boşanma Davasında Eşin Psikiyatrik Sağlık Raporu İstenebilir mi?

Boşanma davalarında eşlerin psikiyatrik sağlık durumlarının araştırılması ve mahkemece sağlık raporu aldırılması, uyuşmazlığın niteliği, dava konusu vakıalar, tarafların ehliyet durumları ve velayet talepleri çerçevesinde gündeme gelmektedir. Psikiyatrik sağlık durumunun uyuşmazlıkla ilgili olması halinde mahkeme, gerekli usulî ve hukuki koşullar dairesinde sağlık incelemesini değerlendirebilmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatları; akıl hastalığı hukuki sebebine dayalı davalarda, taraf ve dava ehliyetine yönelik tereddütlerde, cinsel birlikteliğin kurulamamasına dayalı kusur belirlemelerinde ve çocukların üstün yararının korunmasını gerektiren velayet ihtilaflarında psikiyatrik sağlık raporlarının yöntemine ve yeterliliğine dair esasları belirlemiştir.

1. Mahkeme Psikiyatrik Sağlık Raporu İsteyebilir mi?

Yargıtay uygulamasına göre mahkeme, her boşanma davasında kendiliğinden veya soyut iddialar üzerine değil; uyuşmazlığın çözümü için zorunlu olan somut hukuki durumlarda psikiyatrik sağlık incelemesi yaptırabilir. Eşin psikiyatrik sağlık durumuna ilişkin iddialar, boşanma davasında kusur ve delillerin değerlendirilmesine ilişkin genel hukuki kurallardan bağımsız değildir.

Dava ve Taraf Ehliyetinin Kamu Düzeninden Olması: Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.12.2022 tarihli, E. 2022/7961, K. 2022/10696 sayılı ve 26.12.2022 tarihli, E. 2022/8686, K. 2022/10858 sayılı kararlarında belirtildiği üzere; “Dava ve taraf ehliyeti kamu düzenine ilişkin olup mahkemelerce doğrudan doğruya (re’sen) gözönünde tutulur.” Bu çerçevede, tarafların ayırt etme gücüne veya vesayet altına alınmalarına dair dosyadaki deliller tereddüt oluşturuyorsa mahkemenin bu hususu açıklığa kavuşturması zorunludur.

Akıl Hastalığı Sebebiyle Boşanma: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 165. maddesinde; “Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir” hükmü yer almaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (örneğin 19.06.2018 tarihli, E. 2016/20096, K. 2018/7542 sayılı kararında), bu maddeye dayalı davalarda resmî sağlık kurulu raporu alınmasını davanın kanuni bir şartı olarak aramaktadır.

Yeterli ve Denetime Elverişli İnceleme Şartı: Alınacak raporların hüküm kurmaya elverişli olması şarttır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (E. 2022/7961, K. 2022/10696; E. 2015/9484, K. 2015/24239), tek hekim raporlarını ya da çelişkili hastane kayıtlarını yeterli görmeyerek tarafların tüm tedavi evraklarıyla birlikte Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesine sevk edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2. Sağlık İncelemesi Hangi Durumlarda Gerekli Görülür?

Yargıtay kararları incelendiğinde sağlık incelemesinin zorunlu kılındığı temel durumlar şunlardır:

Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma Davalarında (TMK m. 165): Hastalığın geçmesine tıbben olanak bulunup bulunmadığı ile ortak hayatı çekilmez kılıp kılmadığının tespiti için resmî sağlık kurulu raporu şarttır (Yargıtay 2. HD, 31.03.2008, E. 2007/6730, K. 2008/4453; 24.01.2023, E. 2022/9903, K. 2023/400). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 24.01.2013 tarihli, E. 2012/14898, K. 2013/1794 sayılı kararında, raporda kurul bünyesinde psikiyatri uzmanının bulunmamasını eksiklik sayarak “psikiyatri uzmanının da katılacağı resmi sağlık kurulundan yeniden rapor” alınması gerektiğini ifade etmiştir.

Taraf ve Dava Ehliyetinin / Vesayet Durumunun Belirlenmesinde: Eşin akıl sağlığının fiil ehliyetini etkileyip etkilemediği hususu ön sorun kabul edilmelidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24.10.2024 tarihli, E. 2024/401, K. 2024/7913 sayılı ilamında; “davalı-davacı kadının vesayet altına alınmasının gerekip gerekmediğinin Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak araştırılması ve bu hususun bir ön sorun sayılarak sonucuna kadar yargılamanın bekletilmesinden ibarettir.” denilerek usulî sürecin bekletilmesi gerektiği açıklanmıştır.

Cinsel Birlikteliğin Yaşanmaması İddialarında: Evlilik birliğinde cinsel ilişkinin gerçekleşmemesi halinde taraflarda fizyolojik veya psikolojik bir engelin bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (15.04.2025, E. 2024/7233, K. 2025/3682); “tarafların cinsel birlikteliğe engel olacak fizyolojik ve psikolojik bir rahatsızlığının olup olmadığı hususunda rapor alınması ve tüm delillerin değerlendirilmesi ile sonucu uyarınca kusur belirlemesi ve derecelendirmesi yapılarak bir karar verilmesi gerekirken bu husus değerlendirilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.” değerlendirmesinde bulunmuştur. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi de benzer şekilde tarafların “cinsel ilişkiye engel olacak fizyolojik ve psikolojik bir rahatsızlıklarının olup olmadığı hususunda raporlarının aldırılması” gereğine işaret etmiştir (Yargıtay 2. HD, 09.01.2024, E. 2023/3373, K. 2024/32 – Onama).

Velayetin Düzenlenmesinde Çocuğun Üstün Yararı Kapsamında: Anne veya babanın psikolojik durumunun çocuk bakımına engel teşkil edip etmediği araştırılmaktadır (Yargıtay 2. HD, 24.02.2025, E. 2024/5976, K. 2025/1911; 09.01.2024, E. 2023/3583, K. 2024/28).

3. Sağlık Raporu Boşanma Davasını Nasıl Etkiler?

Sağlık raporunun boşanma davası üzerindeki etkileri, raporun içeriğine ve davanın dayandığı hukuki sebebe göre farklılaşır:

TMK m. 165 Kapsamında Etkisi: Davalı eşte akıl hastalığının bulunduğu ve bu hastalığın iyileşmesine imkan bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla saptandığında, mahkemece boşanmaya karar verilebilir. Örneğin Pamukkale Üniversitesi Hastanesince “kişide hafif düzey mental retardasyon tanısının olduğu mevcut akıl hastalığının tedavi ile geçmesine imkan bulunmadığının bildirildiği” raporda, Bölge Adliye Mahkemesi özel boşanma nedeninde “sebebin gerçekleşmesinin gerekli ve yeterli olduğu” gerekçesiyle davanın kabulünü uygun bulmuş ve bu karar Yargıtay 2. Hukuk Dairesince “Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA” şeklinde hükme bağlanmıştır (15.05.2024, E. 2023/4332, K. 2024/3512). Buna karşılık, Adli Tıp Kurumunca davalı kadının “evlilik birliğini sürdürmesine engel teşkil edecek, evliliği diğer eş yönünden çekilmez hale getirecek herhangi bir psikiyatrik hastalığının bulunmadığı” veya “kadında aktif psikopatoloji saptanmadığının bildirildiği” durumlarda akıl hastalığına dayalı dava reddedilmektedir (Yargıtay 2. HD, 19.10.2023, E. 2023/7001, K. 2023/4952; 15.06.2023, E. 2023/1479, K. 2023/3243).

Kusur İncelemesinde ve İradilik Durumunda Etkisi: İlk derece mahkemesince alınan sağlık kurulu raporunda davalı erkekte atipik psikoz tanısı konulması ve davranışlarının iradi olmadığının tespit edilmesi üzerine, davalının eylemlerinin hastalığın etkisiyle gerçekleştiği ve kusurlu sayılamayacağı gerekçesiyle boşanma davası reddedilmiş; bu karar istinaf denetiminden geçerek Yargıtay 2. Hukuk Dairesince onanmıştır (23.05.2024, E. 2023/7118, K. 2024/3805).

Vesayet ve Yargılama Usulüne Etkisi: Raporda kişinin fiil ehliyetini kaybettiği anlaşılırsa dava derhal karara bağlanamaz; vesayet makamına bildirim yapılarak kanuni temsilci atanması sağlanmalı ve süreç ön sorun yapılarak beklenmelidir (Yargıtay 2. HD, 24.10.2024, E. 2024/401, K. 2024/7913; 16.12.2015, E. 2015/9484, K. 2015/24239). Sağlık durumunun çocukla ilgili kararları etkilediği ileri sürülüyorsa velayet davalarında çocuğun üstün yararının değerlendirilmesine ilişkin açıklamalarımız ayrıca incelenebilir.

Avukatın Gözünden

Uygulamada eşlerden birinin psikiyatrik bir tanı almış olması veya geçmişte antidepresan/ilaç kullanmış bulunması doğrudan boşanma sebebi veya kusur olarak ileri sürülmektedir. Oysa Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin kararlarında vurgulandığı üzere, salt bir tanı boşanma kusuru anlamına gelmez. Akıl hastalığı sebebiyle boşanmada dahi yalnızca tanı yeterli olmayıp hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının ve ortak hayatı diğer eş için çekilmez kıldığının resmî sağlık kurulu raporuyla kanıtlanması gerekir (Yargıtay 2. HD, E. 2016/20096, K. 2018/7542). Nitekim Adli Tıp Kurumu raporunda kişinin “ilaçlarını düzenli kullandığı, kontrol ve tedavilerini düzenli olarak sürdürdüğü müddetçe evlilik birliğini sürdürmesine engel teşkil etmediği” belirtilmişse, hastalığın ortak hayatı çekilmez kılmadığı kabul edilmektedir (Yargıtay 2. HD, 01.12.2021, E. 2021/9094, K. 2021/9026). Diğer taraftan, psikiyatrik rahatsızlık iradeyi ortadan kaldırıyorsa eşin eylemleri kusur sayılamayacağından evlilik birliğinin sarsılması davasında kusur yüklenemez (Yargıtay 2. HD, E. 2023/7118, K. 2024/3805). Bu nedenle vekillerin soyut sağlık iddiaları yerine, sağlık durumunun somut uyuşmazlığa (cinsel birlikteliğin kurulamaması, ehliyet eksikliği veya velayet görevinin ihmali) etkisini somutlaştırması gerekir.

Uygulamada En Sık Karşılaşılan Sorunlar

Soyut Sağlık İddiaları: Taraflar çoğu zaman karşı tarafın psikolojik olarak dengesiz olduğunu iddia ederek hastane veya Adli Tıp sevki talep etmektedir. Taraf vekillerinin soyut nitelikteki sevk talepleri mahkemelerce reddedilebilmekte ve Yargıtay bu ret kararlarına yönelik temyiz itirazlarını bozma sebebi saymamaktadır (Örn. Yargıtay 2. HD, 21.12.2023, E. 2023/2347, K. 2023/6388). İnceleme yapılan araştırma kararlarında soyut sağlık iddialarının tek başına yeterli görüleceğine dair bir içtihat bulunmamaktadır.

Özel Hayatın Korunması: Sağlık kayıtlarının kişisel veri niteliği taşıması karşısında, incelenen araştırma kararları kapsamında özel hayatın korunması sınırının Yargıtay tarafından ayrıca ele alındığı genel bir değerlendirme yer almamaktadır.

Boşanma Davasında Eşin Psikiyatrik Sağlık Raporu İstenebilir mi?

Raporun Kapsamının ve Merciinin Yanlış Belirlenmesi: Mahkemelerin tek hekimden alınan ya da heyetinde psikiyatri uzmanı bulunmayan raporlara dayanması en yaygın bozma sebeplerindendir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi; tek hekim raporlarını (E. 2023/3267, K. 2024/1578), psikiyatri uzmanı içermeyen kurulları (E. 2012/14898, K. 2013/1794), önceki tedavi kayıtlarıyla çelişen raporları (E. 2011/7423, K. 2012/6246; E. 2015/9484, K. 2015/24239) ve hastalığın iyileşme olanağını belirtmeyen raporları (E. 2022/9903, K. 2023/400) “Alınan rapor Yargıtay denetimine elverişli ve yeterli görülmemiştir.” (E. 2022/10601, K. 2023/297) veya “alınan raporlar hüküm vermeye yeter düzeyde değildir.” (E. 2021/8936, K. 2022/645) gerekçeleriyle yetersiz bulmaktadır. Konya Bölge Adliye Mahkemesinin aktarılan kararında da “tarafların iddialarının ve tanık beyanlarının sağlık kurulunca değerlendirilmesinin gerektiğini” belirterek eksik incelemeyle karar verilemeyeceği vurgulanmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Psikiyatrik tanı kusur sayılır mı?

Hayır; tek başına psikiyatrik tanı kusur sayılmaz. Aksine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi denetiminden geçen ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesince onanan kararda (23.05.2024, E. 2023/7118, K. 2024/3805); atipik psikoz tanısı bulunan eşin davranışlarının iradi olmaması sebebiyle eylemlerinin kusurlu sayılamayacağı ve bu nedenle boşanma davasının reddi gerektiği belirtilmiştir. Ancak cinsel birlikteliğin kurulamadığı durumlarda tarafların psikolojik veya fizyolojik rahatsızlığının bulunup bulunmadığı kusur derecelendirmesi için araştırılmalıdır (Yargıtay 2. HD, E. 2024/7233, K. 2025/3682).

Sağlık raporu velayeti etkiler mi?

Evet; velayet düzenlemesinde temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (24.02.2025, E. 2024/5976, K. 2025/1911), Ankara 25. Aile Mahkemesince alınan sosyal inceleme raporundaki “davacı kadının psikiyatriye yönlendirilerek muayeneden geçirilmesinin, velayetin getirdiği yükümlük ve sorumlulukları yerine getirme hususunda engel bir durumunun olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğinin” yönündeki tespiti dikkate alarak; “Velâyetin düzenlenmesinde asıl olan çocukların üstün yararıdır.” ilkesi gereğince annenin sevk edilerek rapor aldırılmamasını eksik inceleme saymış ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararını velayet yönünden bozmuştur. Yine Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (09.01.2024, E. 2023/3583, K. 2024/28), uzman heyetçe ebeveynlerin “barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumlarına göre çocuğun sağlıklı gelişimi için velâyeti üstlenmeye engel bir durumun bulunup bulunmadığının araştırılması” gerektiğini belirterek velayet hükmünü bozmuştur. Akıl hastalığı sebebiyle kısıtlanan eşin velayet yetkilerini kullanamayacağı da kabul edilmektedir (Yargıtay 2. HD, 15.05.2024, E. 2023/4332, K. 2024/3512). Buna karşılık, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi tarafından onanan kararda çocuğun beyanı ve sosyal inceleme raporu esas alınarak intihar iddiasına dayalı ek sağlık raporu talebi reddedilmiş ve bu karar Yargıtayca onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 14.10.2024, E. 2023/10203, K. 2024/7305).

Ankara Aile Mahkemeleri ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi Yaklaşımı

Velayette Psikiyatri Muayenesi Eksikliği: Ankara 25. Aile Mahkemesinin baktığı davada sosyal inceleme görevlisinin anneyi psikiyatriye sevk etme önerisi değerlendirilmeden karar verilmiş, Ankara Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesinden geçen bu hüküm Yargıtay 2. Hukuk Dairesi tarafından “Velâyetin düzenlenmesinde asıl olan çocukların üstün yararıdır.” ilkesi gereğince velayet yönünden bozulmuştur (24.02.2025, E. 2024/5976, K. 2025/1911).

Cinsel Birlikteliğin Kurulamamasında Kusur ve Rapor: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, cinsel birlikteliğin kurulamamasını kadının “güven sarsıcı davranış” sergilemesi olarak nitelendirip ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi taraflarda psikolojik veya fizyolojik engel bulunup bulunmadığının sağlık raporuyla belirlenmesi gerektiğini belirterek “Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA” ve “İlk Derece Mahkemesi kararının kadın yararına BOZULMASINA” karar vermiştir (15.04.2025, E. 2024/7233, K. 2025/3682).

Ruhsal Rahatsızlık ve Taraf Ehliyeti: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesinin daha önce vesayet yönünden araştırma istediği dosyada, ilk derece mahkemesince alınan sağlık kurulu raporunu Yargıtay 2. Hukuk Dairesi yetersiz bulmuş; erkeğin tüm tedavi evraklarıyla birlikte Adli Tıp Kurumu ihtisas dairesine gönderilmesi gerektiğini belirterek Ankara Bölge Adliye Mahkemesi hükmünü bozmuştur (20.12.2022, E. 2022/7961, K. 2022/10696). Benzer şekilde, eşin fiil ehliyetine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi kararı da raporun Yargıtay denetimine elverişli olmaması sebebiyle bozulmuştur (26.12.2022, E. 2022/8686, K. 2022/10858).

Akıl Hastalığında İyileşme İncelemesi: İlk derece mahkemesince kadında bipolar bozukluk saptanmasına rağmen hastalığın remisyonda olduğu gerekçesiyle davanın reddedildiği ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilen kararda Yargıtay; raporda hastalığın geçmesine olanak bulunup bulunmadığının açıklanmadığını belirterek hükmü bozmuştur (24.01.2023, E. 2022/9903, K. 2023/400).

Sonuç olarak; Boşanma davasında eşin psikiyatrik sağlık raporunun istenip istenemeyeceği; uyuşmazlığın somut içeriğine, dava sebebine ve dosyadaki delil durumuna bağlı olarak değişmektedir. Yargıtay uygulaması uyarınca; TMK m. 165 uyarınca akıl hastalığına dayalı davalarda hastalığın varlığı, geçmesine olanak bulunmadığı ve çekilmezlik olgusu resmî sağlık kurulu raporu ile kanıtlanmalıdır.

Taraf ve dava ehliyetine ya da vesayet gerekliliğine ilişkin ciddi şüphe ve kayıtlar varsa, kamu düzenine ilişkin bu husus mahkemece doğrudan dikkate alınmalı, Adli Tıp Kurumundan rapor aldırılarak ön sorun yapılmalıdır. Cinsel birleşmenin kurulamamasına dayalı karşılıklı kusur isnatlarında eşlerin psikolojik veya fizyolojik engellerinin bulunup bulunmadığı raporla açıklığa kavuşturulmalıdır. Velayet tayininde çocuğun üstün yararı uyarınca ebeveynin psikiyatrik durumunun ebeveynlik görevini yerine getirmeye engel olup olmadığı incelenmelidir. Soyut, mesnetsiz ve dosya kapsamıyla bağdaşmayan sağlık raporu talepleri kabul edilmemekte; alınan raporların tek hekim raporu olmaması, bünyesinde psikiyatri uzmanı barındırması ve Yargıtay denetimine elverişli bulunması şartı aranmaktadır.

Ankara Aile Hukuku Avukatı – Hukuki Bilgilendirme

Bu makalede yer alan açıklamalar, genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda olayların özellikleri, tarafların hukuki durumları, mevcut deliller ve yürürlükteki mevzuat farklılık gösterebileceğinden her somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Av. Akın Özbey, Ankara’da aile hukuku kapsamında boşanma, velayet, nafaka, mal rejiminin tasfiyesi, ziynet alacağı, soybağının reddi ve babalık davaları gibi konularda avukatlık faaliyetini yürütmektedir.

Hukuki uyuşmazlığınıza ilişkin görüşme ve iletişim için 0537 932 50 50 numaralı telefondan hukuk büromuza ulaşabilirsiniz.

İlgili Hukuki Bilgilendirme Yazıları

Bu makalenin konusuyla bağlantılı diğer hukuki bilgilendirme yazılarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz:

Ankara Boşanma Avukatı

Ankara Velayet Avukatı

Boşanma Davasında Yapılan Delil ve Usul Hataları

Ankara Aile Hukuku Avukatı

Benzer Yazılar

WhatsApp Telefonla Ara
WhatsApp

Av. Akın ÖZBEY sitesinden daha fazla şey keşfedin

Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

Okumaya Devam Edin